Bahagi 2:
Ang tinig ni Robert ay lumabas mula sa recorder na parang nagbubunyi mula sa ilalim ng isang libingan na ginugol ko ng labing isang taon na pagbisita. “Hindi ko siya ipinagbili. Iniabot ko lang siya. Ang utang ay kabilang kay Lauren. ”
Pinahinto ni Deputy Inspector Ramirez ang audio bago ako tumalon sa aking mga paa. Hindi ko alam kung ano ang expression sa aking mukha, ngunit ang social worker ay dumulas ng isang upuan sa akin na parang nakita niya ang hindi mabilang na mga magulang na bumagsak sa eksaktong parehong paraan.
“Ang aking asawa ay walang anumang mga utang, ” sabi ko. Ang aking tinig ay tunog ng magaspang, natanggal.
Hindi nagtaltalan si Ramirez. Binuksan niya ang isa pang file at inilagay ang mga kopya ng mga deposito ng bangko, mga huwad na lagda, at mga pautang sa ilalim ng pangalan ni Lauren sa talahanayan, kasama ang isang larawan ni Robert na pumapasok sa isang underground casino sa Orlando taon bago ang paglalakbay.
“Iyon ang sinusubukan niyang sabihin upang maprotektahan ang kanyang sarili — na ang utang ay kabilang sa iyong asawa, ” Sinabi ni Ramirez. “Ngunit ang mga transaksyon sa pananalapi ay nakatali nang direkta sa kanya. Ginamit niya ang kanyang pagkakakilanlan at hinukay ang kanyang lagda. ”
Tinitigan ko ang pangalan ni Lauren sa mga papel na hindi niya kailanman pipirmahan. Ang aking asawa, na nag-save ng mga resibo ng groseri sa isang maliit na kahon at nag-aalala kung may utang kami ng dalawang daang dolyar sa aming electric bill, ay nakalista bilang isang may utang sa mga taong may kakayahang magnanakaw ng mga bata. Nakaramdam ako ng isang malamig, malalim na galit na naninirahan, mas masahol kaysa sa anumang paghihimok na sumigaw.
“Alam ba ni Matthew? ” Tinanong ko.
Malambot na sumagot ang social worker. “Alam niya na ang kanyang pangalan ay Mateo, kahit na tinawag nila siya ng iba pa sa loob ng maraming taon. Alam niya na nahihiwalay siya sa kanyang pamilya. Hindi pa niya alam ang lahat ng mga detalye, at lubos naming inirerekumenda na hindi siya mapilit. ”
Natagpuan ko siyang buhay, at gayon pa man ay hindi ako pinapayagan na yakapin siya. Iyon ay isang ganap na magkakaibang uri ng kalupitan.
Pinanood ko muna siya sa baso. Ang batang lalaki ay nakasuot ng dyaket kahit na ang hangin sa Miami ay mabigat at mahalumigmig. Hinawakan niya ito laban sa kanyang dibdib gamit ang parehong mga kamay na parang isang kalasag. Ipinaliwanag ni Ramirez na dumaan siya kay Matty dahil ganyan ang nakarehistro sa kanya sa mga pekeng dokumento. Ngunit nang matagpuan ng isa sa mga ahente ang dyaket at basahin ang pagbuburda, bumulong siya, “Iyon ang pangalang isang ginang na tinawag ako sa aking mga pangarap. ”
Kailangan kong ipikit ang aking mga mata. Hindi nabaliw si Lauren. Narinig niya siya dahil ang isang bahagi ng kanyang anak ay tumatawag pa rin sa kanya.
Nang sa wakas ay hayaan nila ako sa loob, hindi ako sumugod sa kanya. Hiniling nila sa akin na huwag nang una. Walang biglaang paggalaw. Walang hinihingi “Ako ang iyong ama. ” Walang hawakan siya nang walang pahintulot. Naglakad ako gamit ang aking mga kamay na nakikita, ang paraan ng paglapit mo sa isang nasugatan na hayop.
Tumingin siya. Ang kanyang mga mata ay kabilang kay Lauren. Ito ay ganap na hindi ako pinaglaruan.
“Kumusta, ” Sabi ko. “Ako si Daniel. ”
Nanatili siyang tahimik. In-scan niya ang aking mukha, ang aking mga kamay, ang aking sapatos, naghahanap ng kasinungalingan.
“Sinabi nila sa akin na naniniwala ka na anak mo ako. ”
Napalunok ako ng husto. “Hindi ko nais na pilitin kang maniwala ngayon. Dumating lang ako dahil ang dyaket na iyon ay burda ng aking asawa. Ang nanay mo. ”
Ang kanyang mga daliri ay mahigpit sa paligid ng kwelyo ng dyaket. “Wala akong ina. Sinabi nila sa akin na inabandona ako. ”
Nakaramdam ako ng isang bagay na masira sa likod ng aking mga buto-buto. “Hindi. Hinahanap ka namin tuwing araw-araw. Hinanap ka ng iyong ina hanggang sa hindi na ito makukuha ng kanyang puso. ”
Hindi siya umiyak. Nagpunta siya nang mahigpit, na parang mapanganib ang pag-iyak. “Namatay ba siya? ”
Tumango ako. Hindi ko ito ma-succoat. “Isang taon pagkatapos naming mawala sa iyo. ”
Mateo — o Matty — tumingin down. “Dati akong nangangarap tungkol sa isang babae na nagsasabi sa akin na huwag bitawan ang dyaket. Akala ko ito ay dahil baliw ako. ”
Naupo ako mula sa kanya, nag-iiwan ng maraming puwang sa pagitan namin. “Hindi ka baliw. Naaalala mo ang pag-ibig. ”
Ang social worker ay tumingin sa malayo. Nais kong lumayo din, ngunit hindi ko magawa. Kung kumurap ako ng masyadong mahaba, naramdaman kong baka mawala siya muli.
Ang pagsubok ng DNA ay aabutin ng maraming oras, marahil sa isang araw, ngunit alam na ng aking katawan. Ang peklat sa kilay niya. Ang birthmark sa kanyang balikat. Ang paraan ng pagpindot niya sa kanyang mga labi nang sinubukan niyang huwag iling. Anak ko siya, at hindi pa siya. Siya ang anim na taong gulang na batang lalaki na nawala sa Miami at ang labing pitong taong gulang na kabataan na nakaligtas sa isang nakahiwalay na pag-aari kung saan walang tumawag sa kanya sa kanyang tunay na pangalan. Walang malinis na paraan upang tulay ang dalawang buhay na iyon.
Ibinahagi ni Ramirez ang magagawa niya. Ang pag-aari sa labas ng Orlando ay nakarehistro bilang isang negosyo sa agrikultura. Sa katotohanan, natagpuan nila ang mga menor de edad at kabataan na may mga pekeng sertipiko ng kapanganakan — ang ilan ay ginamit bilang sapilitang paggawa, ang iba ay lumipat sa pagitan ng iba’t ibang mga pasilidad. Sinubukan ni Matthew na makatakas nang dalawang beses. Sa pangalawang pagkakataon, pinalo nila siya at kinuha ang lahat mula sa kanya maliban sa dyaket, dahil inilibing niya ito sa ilalim ng lupa para sa mga linggo upang itago ito.
“Nagpunta ba si Robert doon? ” Tinanong ko.
Huminga si Ramirez. “Oo. Hindi palagi, ngunit may mga talaan ng pagbabayad. At may iba pa. ”
Inilabas niya ang isang larawan ng pagsubaybay sa grainy mula sa resort labing isang taon na ang nakalilipas. Sa imahe, si Robert ay naglalakad nang magkasama kasama si Matthew patungo sa isang koridor ng serbisyo, hindi ang mga bata ’ club area. Ang paglalakad mismo sa likuran nila ay isang tao sa isang uniporme sa hotel.
“Ang ulat tungkol sa kanya na nalulunod sa karagatan ay ganap na gawa-gawa pagkatapos. ”
Nakaramdam ako ng sakit sa tiyan ko. Naalala ko si Robert na umiiyak sa beach, pinalo ang kanyang dibdib, paulit-ulit, “Pinabayaan niya ang aking kamay. ” Naalala ko kung paano niya siya niyakap ni Lauren kahit sa pamamagitan ng kanyang sariling pagkabulag, sinabi sa kanya na hindi ito kasalanan. Hinayaan niya ang isang nagdadalamhati na ina na aliwin ang mismong tao na nagbigay lamang ng kanyang anak sa mga estranghero. Ito ay napakalaking. Walang mga salita na umiiral upang ilarawan ito nang hindi sinusunog ang aking sariling bibig.
Hindi ako nakatulog nang gabing iyon. Nanatili ako sa isang upuan sa istasyon na may isang malamig na tasa ng kape, naghihintay para sa mga resulta ng DNA. Natulog si Matthew sa isang ligtas na silid. Bago nila isara ang pintuan, tinanong niya ako kung maaari niyang mapanatili ang dyaket.
“Ito ay sa iyo, ” Sinabi ko sa kanya. “Ito ay palaging sa iyo. ”
Sa tatlo sa umaga, lumabas si Ramirez kasama ang isang sobre. Hindi na kailangang basahin ito; sinabi ng kanyang mga mata ang lahat.
“Kinumpirma ng Match. Anak mo siya. ”
Yumuko ako pasulong at sa wakas ay umiyak. Hindi tulad ng walang laman na libing na hindi namin tunay na mayroon. Sumigaw ako tulad ng isang tao na ibinalik ang kanyang buhay, na nagdadala ng labing isang taon ng bukas na mga sugat.
Sa madaling araw, hinayaan nila akong makita siyang muli. Sa oras na ito ay lumakad ako kasama ang isang larawan ni Lauren na humahawak kay Matthew sa beach bago nangyari ang lahat. Inilagay ko ito sa mesa. Maingat niyang kinuha ito, ang kanyang mga daliri ay sumusubaybay sa mukha ng kanyang ina.
“Mahal na mahal niya ako. ” Hindi ito isang katanungan; ito ay isang malalim, desperadong pangangailangan.
“Higit sa anumang bagay sa mundong ito, ” sabi ko.
Pinilit niya ang larawan laban sa asul na dyaket at, sa kauna-unahang pagkakataon, sumigaw siya. Hindi malakas. Tahimik, bahagya na gumagawa ng isang tunog, na parang hindi niya alam kung paano ito gagawin. Hindi ko siya yakapin hanggang sa maglagay siya ng kamay sa akin. Pagkatapos ay lumapit ako at hinawakan siya ng isang napakalaking takot, dahil ang pagyakap sa isang nailigtas na bata ay sumasakit din sa — naramdaman mo sa bawat solong taon na nabigo kang protektahan siya.
Ngunit ang katotohanan ay hindi pa natapos. Hiniling ni Robert na magbigay ng isa pang pahayag, na nangangako na pangalanan ang mga pangalan kung binawasan nila ang kanyang mga singil. Hayaan akong makinig ni Ramirez sa isang bahagi lamang nito. Mabilis na nakipag-usap ang aking bayaw, tulad ng isang cornered rat.
“Ang bata ay hindi ang target. Siya ay leverage. May alam si Lauren tungkol sa negosyo ng pamilya. Mayroon siyang mga dokumento mula sa isang lumang scam ng pag-aampon, mula sa isa pang paglaho sa resort. Kung patuloy na naghuhukay si Daniel, susundan nila siya. Ginawa ko lang ang hiniling nila sa akin na gawin. ”
Sinampal ko ang aking kamao sa mesa. “Sinungaling! ”
Hindi ako pinigilan ni Ramirez. Sinabi lang niya, “Marami pang mga biktima, si G. Hayes. At naniniwala kami na ang iyong asawa ay walang takip ang singsing bago ang paglalakbay. ”
Binigyan niya ako ng isang bag na katibayan na nakuhang muli mula sa bahay ni Robert. Sa loob ay isang wristband ng resort, isang lumang susi, at isang liham mula kay Lauren na hindi ko natanggap. Nakasulat sa sobre ay: “Daniel, kung may nangyari kay Mateo, huwag maniwala sa aking kapatid. ”
Bahagi 3:
Hindi ko binuksan ang liham ni Lauren sa harap ng sinuman. Hinawakan ko ito laban sa aking dibdib na parang naramdaman ko pa rin ang init ng kanyang mga kamay. Binigyan nila ako ng isang maliit na silid, at doon, nakaupo sa ilalim ng isang malupit na puting ilaw, pinunit ko ang sobre na may nanginginig na mga daliri. Ang sulat-kamay ng aking asawa ay eksaktong pareho: slanted, malinis, kasama ang mga mahahabang liham na ginamit niya tuwing siya ay nababalisa.
“Daniel, humingi ulit ng pera si Robert. Hindi ko ito ibinigay sa kanya. Natagpuan ko ang mga papel sa kanyang backpack: mga pangalan ng mga bata, petsa, hotel. Sa palagay ko siya ay halo-halong sa isang bagay na kakila-kilabot. Kung may nangyari sa akin, o kung may nangyari kay Mateo, huwag tanggapin ang madaling kwento. ”
Ang madaling kwento ay ang karagatan. Ang madaling kwento ay pumatay sa amin sa labing isang taon.
Nabanggit din ng liham na nakatago si Lauren ng mga kopya ng mga tala sa loob ng isang panloob na bulsa ng asul na dyaket. Tumakbo ako upang hilingin ito. Tumingin si Matthew na nagulat upang makita akong bumalik nang napakabilis, kaya huminto ako sa pintuan at ipinaliwanag ito sa kanya. Hinanap namin ito nang magkasama. Nakatago sa lining na malapit sa isang napunit na seam ay isang manipis na layer ng plastik, pinatigas ng mga taon. Sa loob ay dalawang pahina ng kupas: ang mga pangalan ng tatlong mga menor de edad na nawala mula sa iba’t ibang mga luxury resort at isang sulat-kamay na tala ni Lauren: “Alam ni Robert ang lalaki sa uniporme. ”
Tiningnan ni Matthew ang mga papel nang walang ganap na pag-unawa. “Sinubukan ng aking ina na i-save ang iba pang mga bata? ”
“Oo, ” Sumagot ako. “At iyon ang dahilan kung bakit ka nila kinuha. ”
Ang mga salita ay pinutol nang malalim habang iniwan nila ang aking bibig. Ngunit ito ang katotohanan.
Pinalawak ng tanggapan ng tagausig ang pederal na pagsisiyasat. Ang empleyado ng hotel ay naaresto sa West Palm Beach. Ang pag-aari sa Orlando ay humantong sa iba pang mga ligtas na bahay. Ang tatlong iba pang mga tinedyer na natagpuan kasama si Matthew ay nagsimulang magbigay ng kanilang mga pahayag, pag-alaala sa mga paglilipat, aliases, at mga ruta ng transportasyon. Ang isa sa kanila, isang batang lalaki na nagngangalang Saul, ay nagsabi na si Mateo ay hindi kailanman hayaan ang sinumang hawakan ang kanyang dyaket.
“Sinabi niya kung nawala siya, makakalimutan niya kung sino siya. ”
Ang aking anak na lalaki ay tumingin sa down nang marinig niya iyon. Nais kong sabihin sa kanya na hindi niya nakalimutan, ngunit hindi ito simple. Ninakaw nila ang kanyang kaarawan, ang kanyang edukasyon, wika ng kanyang pamilya, ang amoy ng kanyang tahanan, at ang tunog ng tinig ng kanyang ina. Gayunpaman, pinanatili niya ang isang solong thread. Isang puting thread na may burda ni Lauren.
Hindi ko siya makakauwi kaagad. Mayroong mga pagsusuri sa sikolohikal, mga detalye ng proteksyon, mga sesyon ng therapy, at ligal na papeles. Nais kong mapunit siya sa labas ng Florida at ibalik siya sa kanyang silid-tulugan, na naiwan na hindi napapansin, ngunit ipinaliwanag ng mga espesyalista na maaaring maramdaman ng silid ang libingan ng ibang bata sa kanya. Tama sila. Nang sa wakas ay lumipad kami pabalik sa Chicago, hindi ko siya dinala doon. Una, nagpunta kami sa aking auto shop. Ipinakita ko sa kanya ang aking mga tool, ang workbench kung saan inaayos ko ang mga makina, at ang lumang tagagawa ng kape.
Hinawakan niya ang isang wrench at tinanong kung gusto niya ang mga kotse noong siya ay maliit.
“Gustung-gusto mo ang pagkuha ng caked sa grasa, ” Sinabi ko sa kanya. “Magagalit ang nanay mo, ngunit pagkatapos ay kukuha siya ng litrato mo. ”
Ngumiti siya ng kaunti. Ito ay isang maikling, nakabantay na ngiti, ngunit ito ay ganap na kanya.
Binuksan namin ang silid-tulugan ni Matthew makalipas ang isang linggo. Iniwan ito ni Lauren, at kung wala sa duwag o pag-ibig, hindi pa ako lumipat ng isang solong bagay. Ang mga laruang kotse ay may linya pa rin sa istante. Ang maliit na kama, ang deflated soccer ball, isang pagguhit ng beach na naka-tap sa dingding. Tumayo si Matthew sa threshold.
“Ang isang batang lalaki ay nakatira dito na wala na ako. ”
Tumango ako. “Alam ko. Maaari nating baguhin ito. ”
Naglakad siya nang dahan-dahan, kinuha ang isang maliit na pulang laruang kotse, at tinapik ito sa kanyang bulsa. “Gusto ko lang panatilihin ang isang ito. ”
Kinabukasan, nagpinta kami ng isang kulay-abo na pader, bumili ng isang mas malaking kama, at naglagay ng isang naka-frame na larawan ni Lauren sa nightstand. Hindi namin tinanggal ang batang lalaki na siya; gumawa lang kami ng puwang para sa binata na bumalik.
Sinubukan ni Robert na pakiusap-bargain. Gusto niya ng isang nabawasan na pangungusap kapalit ng mga pangalan. Hiniling kong makita siya ng isang beses lamang, na may pahintulot ng awtoridad. Umupo siya sa likod ng isang pagkahati sa salamin, mukhang mas matanda at payat, ngunit hindi sapat upang pukawin ang awa.
“Daniel, hindi ko alam na panatilihin nila siya sa loob ng maraming taon. ”
“Ilang taon na sa palagay mo ay katanggap-tanggap? ”
Hindi siya sumagot.
“Namatay si Lauren na clutching ang ekstrang dyaket na tinulungan ka niyang hanapin sa beach. Pinatawad ka niya bago niya alam na nagkasala ka. ”
Umiyak si Robert. Hindi ko.
“Hindi kita masasaktan, Robert. Hindi ko titigilan kung ano ang naiwan ng aking anak na may dugo. Ngunit mabubuhay ako nang sapat upang mapanood na isuko mo ang buong katotohanan. ”
Ibinaba niya ang kanyang ulo. Sa araw na iyon naintindihan ko na ang galit ay hindi palaging kailangang sumigaw. Minsan nangangailangan lamang ito ng mga saksi, petsa ng korte, at paniniwala.
Ang ligal na proseso ay kumikislap. Ang mga empleyado ng hotel, pekeng mga broker ng dokumento, mga may-ari ng pag-aari, at dalawang lokal na opisyal na nag-archive ng mga nawawalang tao ay nag-uulat bilang “aksidente sa turista ” sa loob ng maraming taon lahat ay bumaba. Hindi lahat nakuha ang nararapat. Hindi nila ginagawa. Ngunit tumigil ang kaso ng file ni Matthew na sabihin nalunod. Ang salitang iyon ay permanenteng naipalabas. Sa lugar nito ay nakatayo: pagkidnap, trafficking, pagpapatawad, at human trafficking. Mga nakakatawang salita, oo. Ngunit totoo sila. At ang katotohanan, pagkatapos ng labing isang taon sa dagat, ay ang aming unang piraso ng solidong lupa.
Nagsimula ang therapy ni Matthew. Ginawa ko rin. Sa una, bahagya kaming nagsalita tungkol kay Lauren dahil masisira ito sa kanya, at masisira ito sa akin. Pagkatapos ay nagsimula kami sa mga maliliit na bagay: ang kanyang pagtawa, ang paraan ng pagsayaw niya habang nagluluto, ang mga hangal na kanta na binubuo niya upang maligo siya, ang kanyang ugali ng mga pangalan ng pagbuburda sa mga damit. Isang araw hiniling niya sa akin na turuan siya kung paano tahiin. Hindi ko alam kung paano, kaya nagpunta kami sa isang matandang kapitbahay. Si Matthew clumsily na may burda sa isang scrap ng tela: “Lauren. ” Siya tucked ito nang ligtas sa loob ng asul na dyaket.
“Kaya ngayon maaari ko rin siyang markahan, ” aniya.
Bumalik kami sa Florida makalipas ang isang taon, hindi sa resort, ngunit sa isang tahimik, liblib na beach. Hindi ito ang aking ideya; ito ay si Matthew.
“Nais kong ihinto ang takot sa karagatan, ” sinabi niya sa akin.
Naglakad kami papunta sa baybayin nang magkasama. Hinawakan ng tubig ang kanyang mga paa, at ang kanyang katawan ay mahigpit. Hindi ko siya itinulak; Tumayo lang ako sa tabi niya. Pagkatapos ay nakarating siya sa kanyang backpack, hinila ang isang nakalamina na kopya ng liham ni Lauren, at mahigpit na hinawakan ito laban sa kanyang dibdib.
“Nanay, hindi ako kinuha ng karagatan, ” bumulong siya. “Ibinalik nila ako. ”
Umiyak ako habang pinapanood ko ang mga alon. Sa kauna-unahang pagkakataon sa labing isang taon, ang tunog ay hindi pakiramdam tulad ng isang kaaway. Parang isang saksi.
Nagbago ang bahay. Tumigil ito sa pagiging isang mausoleum. Mayroong mga malalaking sneaker sa harap ng pintuan, maruming pinggan, mahirap na silences, at hindi inaasahang mga katanungan. May mga bangungot si Matthew. Minsan nagising siya kumbinsido na kailangan niyang itago ang dyaket. Minsan hindi niya ito mapigilan kung sarado ko ang isang pintuan. Minsan tinawag niya akong Daniel sa halip na kay Tatay. Nalaman kong hindi humiling ng mga salita na nasira ang trauma. Ang unang araw na sinabi niya “Tatay ” ay ganap na hindi sinasadya habang nag-aayos kami ng bisikleta. Dumulas lang ito. Pareho kaming nagpanggap na ang lahat ay normal, at pagkatapos ay nagpunta ako at sumigaw sa banyo.
Hindi na bumalik si Lauren, at iyon ang bahagi na hindi maaaring ayusin ang pagbawi. Ang aking anak na lalaki ay bumalik sa isang bahay kung saan ang kanyang ina ay isang litrato, isang liham, at isang memorya. Na masakit sa ganap na magkakaibang paraan para sa ating dalawa. Ngunit pinagsama din natin ito. Sinabi ko sa kanya na hindi siya tumigil sa paghahanap sa kanya. Sinabi niya sa akin kung ano ang maalala niya tungkol sa pag-aari. Hindi lahat ng ito — tuwing naramdaman niya ang sapat na malakas. Gumawa kami ng isang pakta: hindi namin punan ang mga silences ng kasinungalingan. Kung ang isang bagay ay nasaktan nang labis, sasabihin lang natin ito.
Ngayon, ang asul na dyaket ay naka-frame sa dingding ng aking auto shop — hindi bilang isang trahedya na relic, ngunit bilang patunay ng isang matigas ang ulo, walang pag-ibig. Ang pagbuburda ni Lauren, kahit na bahagyang nabalot, ay naroroon pa rin: “Matthew Hayes. ” Minsan tinitingnan ito ng aking anak bago kami lumabas. Hindi na niya kailangang magsuot pa upang malaman kung sino siya, ngunit hindi niya nais na itago ito sa isang madilim na kahon, alinman. Sinabi niya na nakaligtas ito sa kanya, at nararapat na makita ang ilaw.
Sa loob ng labing isang taon, naniniwala ako na ninakaw ng karagatan ang aking anak mula sa akin. Kinamumuhian ko ang mga alon nito, ang amoy nito, ang bula nito. Ngunit ang karagatan ay kasinungalingan lamang na ginamit ng mga duwag upang masakop ang isang singsing ng mga napakalaking lalaki at pamilya na nasira para sa kita. Namatay ang aking asawa na naniniwala na siya ay nabigo na hanapin siya, ngunit hindi siya namatay na mali tungkol sa kung ano ang pinakamahalaga: alam niya na si Matthew ay hindi lumabas doon. Ang kanyang liham, ang kanyang pagbuburda, at ang kanyang pag-ibig ay naglakbay kasama niya nang walang ibang makakaya. At nang sa wakas ay tinawag nila ako mula sa Miami, hindi nila ako ibabalik sa anim na taong gulang na batang lalaki na nawala ako. Binigyan nila ako ng isang nasugatan, nabubuhay na binata sa mga mata ng kanyang ina at isang dyaket na lumalaban nang mas mahusay kaysa sa iba sa atin. Ngayon natututo kaming maging ama at anak na lalaki muli — hindi mula sa kung saan nila kami pinapagod, ngunit mula sa eksaktong lugar kung saan nahuli kami ng katotohanan.