
Sinasabi ni Nanay na may allergy ako sa seafood, at sa loob ng 32 taon, hindi niya ako hinayaang humawak man lang nito.
Nang mag-set ng dinner ang mga katrabaho ko, pinilit ako ng boss ko na kumain ng isang talaba. Pagkalunok na pagkalunok ko, biglang tumawag si Nanay:
“Kumain ka ba ng seafood?”
Nakatitig si Clara sa baked oyster na may garlic at butter sa ibabaw ng lazy susan.
Ang bango ng mantikilya at bawang ay sumasagi sa kanyang ilong. Si Lito, ang Marketing Director, mismo ang nagpahinto ng mesa sa tapat niya.
“Clara, subukan mo ‘to, specialty nila ‘to rito.”
Higit sampung pares ng mata ang nakatitig sa kanya. Bahagyang bumuka ang kanyang bibig:
“Sir Lito, kasi po…”
“Huwag mong sabihing allergic ka,”
Tumatawang pinutol ni Lito ang sasabihin niya,
“Nakita ko ang medical report mo noong nakaraang buwan, negative lahat ang allergy tests mo.”
Sinipa ni Joy, ang kasamahan niya sa team, ang paa niya sa ilalim ng mesa at bumulong:
“Clara, pagbigyan mo na si Boss.”
Napilitan si Clara na kumuha ng chopsticks. Sa sandaling dumulas ang laman ng oyster sa kanyang bibig, bumuhos ang linamnam ng dagat.
Halos hindi na niya ito nginuya at nilunok agad.
Eksakto namang nag-vibrate ang cellphone sa loob ng bag niya.
Umilaw ang screen, ang nakalagay: Nanay.
Sinagot niya ang tawag.
Ang boses sa kabilang linya ay matinis at tila nagmamadali, nangingibabaw sa ingay ng party, diretsong tumusok sa pandinig niya:
“Clara! Kumain ka ba ng seafood?!”
1
Tinatakpan ni Clara ang cellphone habang lumalabas ng VIP room. Madilim ang ilaw sa hallway. Sumandal siya malapit sa fire extinguisher.
“Nay, nasa dinner po ako kasama ang opisina.”
“Ang tinatanong ko, kumain ka ba ng seafood!”
Ang boses ni Aling Tessie ay malamig at puno ng tensyon.
“Isang pirasong talaba lang naman po…”
“Isuka mo ‘yan! Iduwal mo ngayon din!”
Lumingon si Clara sa loob ng room sa pamamagitan ng salamin sa pinto.
Nakataas ang baso ng alak ni Lito habang nagtatawanan sila.
“Nay, nakatingin po ang mga boss ko.”
“Mas mahalaga ba ang boss mo kaysa sa buhay mo?
Hindi mo ba natatandaan kung gaano kalala ang allergy mo noong bata ka?
Tatlumpu’t dalawang taon na ang nakakaraan, muntik ka nang hindi makalabas ng ospital!”
“Pero ang medical report ko po…”
“Anong alam ng lab report na ‘yan?
Mga makina lang ‘yan! Ako ang mismong nakakita at nag-alaga sa’yo!”
Huminga nang malalim si Aling Tessie. “Nasaan ka ba?”
“Nasa Manila, sa Harbor View Restaurant malapit sa Roxas Boulevard po.”
“Huwag kang aalis diyan, dadalhan kita ng gamot.”
“Nay!”
Naputol na ang tawag. Tulalang nakatitig si Clara sa madilim na screen.
Bumukas ang pinto at sumilip si Joy:
“Clara, okay ka lang ba?”
“Okay lang.”
“Nanay mo ba ‘yun?”
“Oo.”
Lumapit si Joy at nagbaba ng boses:
“Masyadong mahigpit ang nanay mo. Noong nakaraang party natin, uminom ka lang ng kalahating basong beer, tinawagan ka na agad para pauwiin.”
Mapait na ngumiti si Clara:
“Mauna ka na sa loob.”
Bumalik siya sa loob ng room. Namumula na ang mukha ni Lito dahil sa alak:
“Clara, tapos na ang tawag? Halika, tikman mo naman itong lobster.”
Pinihit na naman ni Lito ang lazy susan. Ang lobster na matingkad ang pagkapula ay tila nanunukso.
Biglang kumulo ang tiyan ni Clara.
Hindi dahil sa reaksyon ng katawan, kundi dahil sa psychological reflex.
Sa loob ng 32 taon, hindi siya humawak ng hipon, alimango, isda, o anumang lamang-dagat.
Kuwento ni Aling Tessie, noong tatlong taong gulang pa lang siya, palihim siyang kumain ng hipon.
Namantal ang buong katawan niya, namaga ang lalamunan hanggang sa hindi makapagsalita, at kinailangang i-ER ng ilang oras.
Mula noon, wala nang seafood sa mesa nila, kahit pampalasa na may amoy-dagat ay bawal sa loob ng bahay.
Tinitigan ni Clara ang lobster.
Bigla niyang gustong sumubok.
Kung talagang kakainin niya ito, ano kayang mangyayari?
Nag-vibrate uli ang phone niya, may voice message si Nanay:
“Paalis na ako ng bahay, mga 20 minutos na lang nandiyan na ako.
Gumawa ka ng dahilan para lumabas, huwag mong ipaalam sa mga kasama mo.”
Pinatay ni Clara ang screen. Tuloy pa rin si Lito sa pagpilit:
“Clara, wala ‘yan, tingnan mo oh, namumutla ka na sa takot.”
“Sir Lito, parang nagsisimula na po ang allergy ko. Maiwan ko muna kayo, pupunta lang akong banyo.”
Tumayo siya. Tumayo rin si Joy: “Samahan na kita.”
Sabay silang lumabas ng room.
Sa dulo ng hallway ay ang banyo, naglalagay ng lipstick si Joy sa harap ng salamin.
“Clara, seryoso, hindi mo ba pinagdududahan ang nanay mo…”
“Anong pagdududahan?”
“Masyado ka na niyang kinokontrol.”
Tinakpan ni Joy ang lipstick niya.
“Ganyan din ang pinsan ko, sabi ng nanay niya allergic siya sa mani.
Pero noong nag-asawa na siya at palihim na kumain, wala namang nangyari.”
Binuksan ni Clara ang gripo at hinayaang dumaloy ang malamig na tubig sa kanyang pulso.
“Hindi naman ako lolokohin ni Nanay.”
“Pero paano kung sakali lang?”
Sa salamin, may kakaibang tingin si Joy.
“Tatlumpu’t dalawang taon ka na, may asawa, may sariling pamilya.
Pero pati kinakain mo, kailangan siyang makialam.”
Pinatay ni Clara ang tubig: “Ginagawa lang ni Nanay ‘yun para sa ikabubuti ko.”
“Paano naman si Mark?” biglang tanong ni Joy.
“Wala ba talagang reklamo ang asawa mo?
Tuwing kakain kayo sa labas, kailangang iwasan ang seafood dahil sa’yo.”
Natigilan si Clara sa pagpapatuyo ng kamay. Si Mark—ang asawa niya sa loob ng tatlong taon.
Noong nagliligawan pa lang sila, sabi ni Mark ayos lang na hindi kumain ng seafood dahil healthy naman daw.
Pero tatlong buwan matapos ang kasal, nalaman niyang kumain si Mark sa isang seafood buffet kasama ang kliyente, at umuwing amoy malansa.
Noong panahong ‘yun ay naglilihi si Clara, kaya pagkaamoy pa lang niya ay tumakbo na siya sa banyo para sumuka.
Nakatayo lang si Mark sa pinto noon:
“Clara, hindi naman pwedeng habambuhay tayong ganito.”
‘Yun ang unang beses na naging seryoso ang boses ni Mark sa kanya. Hindi na niya ito muling binanggit, pero nagsimulang magkaroon ng mga sashimi boxes sa loob ng ref nila na nakabalot nang mahigpit,
may tatak ng isang Japanese restaurant sa baba ng opisina ni Mark.
Alam ni Clara, kinakain ‘yun ni Mark sa opisina bago umuwi.
“Wala namang sinasabi si Mark,” sabi ni Clara sabay tapon ng tissue sa basurahan.
Ngumiti nang bahagya si Joy: “Ang hindi pagsasalita ay hindi nangangahulugang walang iniisip.”
Bumukas ang pinto ng banyo, sumilip ang isang bagong intern:
“Ma’am Clara, Ma’am Joy, nandiyan pala kayo.
Pinapatanong ni Sir Lito kung babalik pa kayo para sa paghiwa ng cake.”
“Babalik na kami.” Binuksan ni Clara ang pinto.
Sa kabilang dulo ng hallway, tumunog ang elevator at bumukas ito.
Si Aling Tessie, may dalang plastic bag, ay nagmamadaling naglalakad patungo sa kanila.
2
Si Aling Tessie ay nasa edad 50 plus, medyo maliit at mabilis kumilos.
Isang tingin lang, nakita na niya agad si Clara.
“Heto ang gamot.” Isinalpak niya ang plastic bag sa kamay ni Clara.
“Inumin mo agad ‘tong anti-allergy. Tapos ito namang ointment, ipahid mo pag-uwi.”
“Nay, wala naman po talaga akong nararamdaman.”
“Huwag mong hintayin na may maramdaman ka!” Hinawakan niya nang mahigpit ang braso ni Clara at itinaas ang manggas.
Ang balat sa braso ni Clara ay malinis, walang kahit anong rashes.
Kumunot ang noo ni Aling Tessie, saka sinuri ang leeg ng anak.
“Nangangati ba?”
“Hindi po.”
“Nahihirapan ka bang huminga?”
“Normal lang po.”
Tinitigan ni Aling Tessie ang mukha ni Clara nang halos kalahating minuto.
“Ang weird,” bulong niya, “Dati, sampung minuto lang may reaksyon na.
Baka dahil konti lang ang nakain mo.”
Binawi ni Clara ang braso niya: “Nay, umuwi na po kayo, hinihintay na ako ng mga katrabaho ko.”
“Anong uuwi!” Biglang lumakas ang boses ni Aling Tessie.
“Pupunta tayo sa ER ngayon din para patingnan ka!”
“Nay!”
“Nanay mo ako! Hindi kita ipapahamak!”
Sa kabilang dulo ng hallway, bumukas ang pinto ng VIP room at lumabas si Lito na may hawak na baso.
Nang makita si Aling Tessie, bahagya siyang nagulat: “Sino po sila…?”
“Nanay ko po.” Mahinang sagot ni Clara.
Agad na nag-iba ang mukha ni Aling Tessie at ngumiti nang plastik sa boss:
“Magandang gabi po, sir. Ako po ang nanay ni Clara.
Itong anak ko kasi, allergic na allergic sa seafood, kaya nag-alala ako at hinatiran ko agad ng gamot.”
Tumango si Lito:
“Ah, gets ko po. Pero Clara, sa records mo, wala talagang nakalagay na history ng allergy.”
“Kasi hindi naman kumpleto ang tests na ‘yan!” Sabat ni Aling Tessie.
“Hindi niyo po alam, noong tatlong taong gulang pa lang siya…”
“Nay!” pigil ni Clara sa kanya.
“Sir Lito, pasensya na po, ihahatid ko lang po sandali si Nanay sa baba.”
Hinila niya si Aling Tessie patungo sa elevator.
Tuloy pa rin sa pagbubulong ang matanda:
“Bakit mo ako hinahila? Kailangan kong malinawan ang boss mo, na mula ngayon, walang sinumang pwedeng magpilit sa’yo na kumain ng seafood!”
3
Sa loob ng elevator, ramdam ni Clara ang panlalamig ng kanyang mga kamay. Hindi dahil sa aircon, kundi sa higpit ng hawak ni Aling Tessie.
“Nay, bitawan niyo ako. Masasaktan ako,” mahinang reklamo ni Clara.
“Masasaktan? Mas masakit ang makita kang nakahiga sa kabaong dahil sa katigasan ng ulo mo!” singhal ng ina.
Pagbukas ng pinto ng elevator sa lobby, laking gulat ni Clara nang makita ang pamilyar na pigura na naglalakad papasok. Si Mark.
“Mark? Anong ginagawa mo rito?” tanong ni Clara.
“Tumawag ang Nanay mo, Clara. Sabi niya nakain ka raw ng lason,” hingal na sabi ni Mark. Tumingin siya kay Aling Tessie, pagkatapos ay kay Clara. “Ayos ka lang ba? May nararamdaman ka ba?”
“Wala, Mark. Wala talaga. Isang pirasong talaba lang—”
“Isang piraso o isang kilo, pareho lang ‘yun!” putol ni Aling Tessie. “Mark, dalhin na natin siya sa ospital. Ngayon din!”
“Nay, sandali lang,” hinarap ni Clara ang asawa. “Mark, tatlong taon na tayong kasal. Nakita mo na ba akong nagka-allergy? Kahit minsan?”
Nag-iwas ng tingin si Mark. “Clara, alam mong sumusunod lang ako sa bilin ng Nanay mo para sa kaligtasan mo.”
“Hindi. Ang tanong ko, naniniwala ka ba talaga?”
Tumahimik ang paligid. Ang tanging naririnig lang ay ang mahinang music sa lobby ng restaurant. Biglang binuksan ni Clara ang plastic bag na dala ng ina. Kinuha niya ang bote ng tubig at ang puting tableta.
“Sabi niyo may allergy ako, ‘di ba?” Diretsong tumingin si Clara sa mata ni Aling Tessie. “Sabi niyo mamamatay ako pag kumain ako ng seafood?”
Bago pa man sila makakilos, tumakbo si Clara pabalik sa buffet area sa gilid ng lobby na para sa mga walk-in customers. Dinampot niya ang isang sandok ng Shrimp Gambas at isinubo ito nang buo.
“CLARA! HUWAG!” sigaw ni Aling Tessie.
4
Napatigil ang lahat ng tao sa lobby. Si Mark ay napatulala, habang si Aling Tessie ay halos himatayin sa takot, napasandal sa pader habang nakahawak sa kanyang dibdib.
“Tumawag kayo ng ambulansya! Bilisan niyo!” sigaw ni Mark sa mga staff.
Lumipas ang limang minuto. Sampung minuto. Labinlimang minuto.
Nakatayo lang si Clara sa gitna ng lobby. Hinihintay niyang mangati ang kanyang balat. Hinihintay niyang sumikip ang kanyang lalamunan. Hinihintay niyang bumagsak ang kanyang katawan gaya ng kuwento ng kanyang ina sa loob ng tatlong dekada.
Ngunit walang nangyari.
Ang tanging naramdaman niya ay ang lasa ng bawang at anghang ng hipon na nananatili sa kanyang dila. At ang matinding pait sa kanyang puso.
Humarap siya kay Aling Tessie na ngayon ay nanginginig ang mga labi.
“Nay… bakit?” bulong ni Clara. “Bakit kailangang magsinungaling?”
“Hindi ako nagsisinungaling!” biglang sigaw ni Aling Tessie, ang boses niya ay puno ng desperasyon. “Muntik ka nang mamatay! Noong bata ka, ang tatay mo… ang tatay mo ay iniwan tayo para sa isang babaeng nagmamay-ari ng malaking seafood export! Doon siya laging kumakain! Doon niya ako niloloko!”
Napatigil si Clara. Ang katotohanan ay mas malansa pa sa kahit anong isda.
“Ayaw ko lang na maging katulad ka niya! Ayaw kong mahalin mo ang mga bagay na minahal niya!” patuloy ni Aling Tessie habang umiiyak. “Kaya sinabi ko sa’yo na lason ‘yan. Na papatayin ka niyan. Dahil ang seafood ang pumatay sa pamilya natin!”
Napaatras si Clara. Tumingin siya kay Mark, na ngayon ay nakayuko lang.
“Alam mo ba ‘to, Mark?”
Hindi sumagot si Mark, pero ang pananahimik niya ay sapat na. Alam ni Mark ang obsesyon ng biyenan niya, at pinili niyang makisama sa kasinungalingan kaysa harapin ang katotohanan.
“Tatlumpu’t dalawang taon,” tawa ni Clara, isang tawang puno ng pait. “Tatlumpu’t dalawang taon niyo akong kinulong sa takot na hindi naman totoo.”
Hinubad ni Clara ang kanyang wedding ring at inilagay sa palad ni Mark. Pagkatapos, kinuha niya ang bag niya at naglakad palabas ng restaurant, iniwan ang kanyang ina na humahagulgol sa sahig at ang asawang hindi man lang siya magawang pigilan.
Sa labas, ang hangin mula sa Manila Bay ay umiihip—amoy dagat, amoy laya. Sa wakas, malaya na siya.
5
Naglakad si Clara sa kahabaan ng Roxas Boulevard. Ang ingay ng mga sasakyan at ang liwanag ng mga poste sa kalsada ay tila bago sa kanyang paningin. Sa bawat hakbang, naramdaman niya ang bigat na unti-unting nawawala sa kanyang dibdib.
Hindi siya namatay sa hipon. Namatay siya sa loob ng tatlong dekada dahil sa mga anino ng nakaraan ng kanyang ina.
Umupo siya sa isang bakanteng bench sa tapat ng dagat. Maya-maya, tumunog ang kanyang cellphone. Isang mensahe mula kay Mark:
“Clara, nasaan ka? Pagusapan natin ‘to. Alam mong mahal kita, ginawa ko lang ‘yun para hindi magkagulo sa pamilya.”
Ngumiti si Clara nang tipid. Iyon ang problema—ang pagmamahal na nakabase sa pagkontrol at pagsisinungaling ay hindi pagmamahal, kundi isang bilangguan. Hindi na niya sinagot ang mensahe. I-binlock niya ang numero ni Mark, gayundin ang numero ng kanyang ina. Hindi dahil sa galit, kundi dahil kailangan niya ng katahimikan.
6
Lumapit ang isang batang tindero ng balut at sitsirya.
“Ma’am, baka gusto niyo ng shrimp crackers? O kaya po itlog?”
Tiningnan ni Clara ang supot ng sitsirya. Kulay kahel, amoy malansa, at puno ng artipisyal na lasa ng hipon. Kumuha siya ng isang supot at binayaran ang bata.
Sa unang pagkakataon, kumain siya nang walang takot. Kinagat niya ang bawat piraso habang pinapanood ang dapit-hapon sa Manila Bay. Walang pantal na lumabas. Walang hiningang naghabol. Ang tanging naramdaman niya ay ang tunay na lasa ng kalayaan—isang lasa na matagal nang ipinagkait sa kanya.
Tumayo siya at itinapon ang bakanteng supot sa basurahan. Hindi na siya babalik sa bahay na puno ng kasinungalingan. May sapat siyang pera sa bangko, may trabaho siya, at higit sa lahat, mayroon na siyang sariling buhay.
Tumingala si Clara sa langit at huminga nang malalim. Ang hangin ng gabi ay dinala ang amoy ng dagat, at sa pagkakataong ito, hindi na ito amoy lason. Ito na ang amoy ng kanyang bagong simula.