Luminga-linga siya sa paligid ng kwarto para siguraduhing walang makakarinig sa amin at inilapit ang bibig niya sa tenga ko.

Mas lalong pinisil ako ng bayaw ko.

Luminga-linga siya sa paligid ng kwarto para siguraduhing walang makakarinig sa amin at inilapit ang bibig niya sa tenga ko.

“Kung gusto mong mabuhay, magkunwari kang walang narinig.”

Sinabi niya ito nang walang drama. Nang walang eksaheradong tono na ginagamit ng mga tao kapag gusto ka nilang takutin. Sinabi niya ito na parang binabalaan ka niya na umuulan sa labas at mas mabuting isara ang bintana. At iyon ang nagpatigil sa akin.

Hindi ang nilalaman.

Advertisements

Pagkanatural.

Nakatitig ako sa kanya, hindi makakurap.

“Anong ginawa nila sa kanya?” bulong ko.

Napalunok si Edgar. Sa medyo madilim na bahagi ng pasilyo, mas lalong lumala ang itsura niya kaysa sa sala: ang kanyang kulubot na damit, ang kanyang dalawang-araw na balbas, isang patak ng pawis na tumutulo sa kanyang sentido kahit malamig ang Toluca. Para sa akin, siya ang pinakaduwag sa pamilya. Ang sumusunod sa mga utos at pagkatapos ay pinapatunayan ang sarili sa pagsasabing ayaw niya ng problema. Ngunit sa sandaling iyon ay wala akong nakitang kaduwagan. Nakita ko ang takot.

“Huwag kang magsalita rito,” sabi niya. Bumalik ka sa anak mo. Ngayon na.

“Hindi ako kikilos hangga’t hindi ko binubuksan ang pintong ‘yan.

Ibinaon niya ang mga daliri niya sa braso ko nang napakalakas kaya agad kong naramdaman ang pag-init.

“Mariana, makinig kang mabuti sa akin. Kapag gumawa ka ng ingay ngayon, hindi mo mapalalabas si Diego. Kokondenahin mo siya.”

Nagsimulang kumabog ang dugo sa aking mga sentido.

“Kung gayon ay buhay siya.”

Hindi siya sumagot.

At hindi ko naman kinailangan.

Sa kabilang panig ng pinto ay may tumunog muli. Isang mahinang suntok. Para bang may sumipa sa paa ng kama o humila ng sakong nito sa sahig.

Pumikit si Edgar nang saglit, na parang bawat ingay ay parang isang countdown.

“Bumalik ka na sa anak mo,” ulit niya. Hahanapin kita sampung minuto sa likod ng kusina. Mag-isa ka. At huwag kang magsabi ng kahit ano kay nanay.

“Bakit ako dapat magtiwala sa iyo?”

Tumigas ang kaniyang mga mata dala ng mapait na kalungkutan.

“Dahil kung pumayag ako rito, hahayaan ko sanang buksan mo ito.”

Binitiwan niya ako at naglakad palayo sa pasilyo, itinuwid ang kanyang mga balikat bago bumalik sa sala, kung saan nagpatuloy ang mga panalangin, ang amoy ng nasunog na kape at ang nakakakilabot na representasyon ng pagdadalamhati na nagsisimula nang magmukhang isang dulang hindi maganda ang pagkakaintindi.

Nanatili akong hindi gumagalaw nang dalawa pang segundo. Pagkatapos ay kumatok ako sa pinto gamit ang aking mga buko-buko, nang bahagya.

“Diego,” bulong ko.

Walang tugon.

Makapal na katahimikan lang. Masyadong maasikaso. Parang may nasa kabilang panig na nagpipigil ng hininga para hindi mahuli.

Parang kinakapos ako ng hininga. Gusto niyang manakit. Gusto ko ring sumigaw. Gusto niyang tumakbo sa sala at sipain ang kabaong para makita ng lahat na isa itong komedya. Pero ang anak ko ay natulog ilang metro ang layo. Ang anim na taong gulang kong anak, namamaga pa rin ang mukha dahil sa pag-iyak para sa isang amang maaaring hindi pa patay. O baka oo, sa ibang mas masamang paraan.

Bumalik ako sa guest room.

Kinarga ko si Mateo, kahit mas mabigat siya kaysa sa naaalala ko, at mas pinaupo ko siya nang maayos sa kama. Ayaw ko sana siyang iwan kahit isang segundo, pero hindi rin ako pwedeng hindi pumunta sa kusina. Lumuhod ako sa tabi niya at nakita ko siyang natutulog nang medyo nakanganga, yakap ang berdeng dinosauro niya. Naisip ko ang sinabi ni Diego nang umagang iyon:

Kung may mangyari man ngayon, huwag kayong magtiwala sa pamilya ko.

“Ngayon.” Hindi “balagtas.” Hindi “kung may mangyari sa akin.” Ngayon.

Para bang alam niya.

Para bang umalis siya ng bahay na alam niyang matatapos ang gabi na may mga kandila, rosaryo at isang nakasarang kahon sa sala ng kanyang ina.

Tumayo ako. Halos isinara ko nang buo ang pinto at pumunta sa kusina sa gilid ng pasilyo, yung papunta sa patio ng labahan. Luma na ang bahay ng biyenan ko, matataas ang kisame at malamig ang mga mosaic. Noong bata pa ako, parang seryoso ito sa akin. Nang gabing iyon, pakiramdam niya ay isa siyang malaking hayop, kakaiba ang paghinga.

Naroon na si Edgar, sa may lababo, may dalang basong tubig na hindi pa niya natitikman. Pagkakita niya sa akin, hininaan niya agad ang boses niya.

“Wala na tayong gaanong oras.”

“Simulan mo sa pagsasabi kung sino ang nasa silid na iyan.”

Lumipat ang mga mata niya sa pinto na papunta sa dining room.

—Diego.

Napaatras ako sa loob dahil sa sinabi niya, kahit alam ko na. O naramdaman niya ito. O nakilala niya ito sa boses na nagmula sa kabilang panig ng butas ng susi. Pero iba ang marinig ito mula sa mga labi ni Edgar. Para bang bahagyang natagilid ang sahig ng bahay at lahat ng piraso ay nagsimulang dumulas sa isang napakalaking bagong lugar.

“Bakit ka nakakulong?”

Hinimas ni Edgar ang likod ng kanyang leeg.

“Dahil tumanggi siyang pumirma.”

“Pirmahan ang ano?”

Tumingin siya sa akin na parang kinakalkula kung gaano karaming katotohanan ang kaya niyang ilabas nang hindi namamatay sa pagtatangka.

“Ang pagbebenta ng bahay.” Kapangyarihan. Ilang papeles mula sa lupain ng San Mateo at… iba pang mga bagay.

“Hindi kita maintindihan.

“Malaki ang utang ng tatay ko. Ang dami. Ilang buwan na nilang sinusubukan ng biyenan mo na ibenta ang bahay na tinitirhan mo at ang lupang naiwan sa pangalan ni Diego noong namatay ang lolo niya. Pero gusto muna ni Diego na kunin ang lahat ng mana ng pamilya. Ilagay ang bahay sa pangalan mo at ni Mateo. Protektahan mo ito. Nalaman ito ng nanay ko isang linggo na ang nakalipas.

Tiningnan ko siya, hindi makapagsalita.

Nang araw na iyon ng umaga, lumabas si Diego “para mag-ayos ng ilang lagda.” Sabi niya sa akin habang binubutones niya ang kanyang damit. Akala ko isa na namang pagtatalo sa bangko o sa kanyang ama, isa na namang kaso tungkol sa mga utang ng ibang tao na palaging nauuwi sa pagbubuwis sa amin. Hindi ko kailanman naisip ito.

“Anong ginawa nila?” tanong ko sa wakas.

Ibinaba ni Edgar ang baso nang hindi iniinom.

“May nilagay sila diyan.

“Mayroon?”

“Isang pampakalma.” Sa kape, sa palagay ko. Dadalhin sana nila siya sa isang lugar na halos walang malay, kasama ang isang notaryong kaibigan ng aking ama na siyang tatakpan ang kanilang likod. Ngunit lumala si Diego kaysa sa kanilang inaasahan. Nawalan siya ng balanse. Nanginig siya. Akala nila ay mamamatay na sila.

Naduduwal ako.

“Diyos ko.”

“Tinawagan nila ang isang doktor na hindi masyadong nagtatanong. Pinatatag niya ito. Sinabi niya na buhay pa ito ngunit nalilito, may mga sandaling nawalan ng malay at may mga sandaling wala. Nag-panic ang nanay ko. Pati ang tatay ko. Pagkatapos ay naisip nila ang pinakamalaking katangahan na nakita ko.”

“Para ipagpalagay na patay na siya.”

Tumango si Edgar, at sa unang pagkakataon ay nag-iwas ng tingin, nahihiya.

“Sabi nila kung iisipin ng lahat na namatay siya sa isang aksidente, ang mga papeles, ang ingay, at ang mga tanong mo ay matatapos na. Na “lulutasin” nila ang iba pa mamaya. Itinago nila si Diego sa silid sa likod habang inaayos nila ang lahat ng ito. Ang kabaong… walang laman.”

Isang ugong ang pumuno sa aking mga tainga.

“Walang laman?”

“Nilagyan nila ito ng bigat gamit ang mga kumot at ilang ladrilyo sa ilalim para walang makapansin sa pagkakaiba kung ililipat nila ito.”

Kinailangan kong kumapit sa gilid ng mesa.

Sa silid, patuloy silang nanalangin sa isang patay na lalaki na wala sa kanyang kahon. Ang aking biyenan ay nakatanggap ng mga yakap, basbas, at mga plato ng matamis na tinapay habang ang kanyang anak ay patuloy na humihinga, gumamit ng droga, at nagkulong sa likod ng isang nakakandadong pinto. Gusto kong tumakbo at punitin ang mukha ng isang tao. Lahat.

“Bakit ngayon mo lang sinasabi?” halos wala nang boses na tanong ko.

Sandali na tumigil si Edgar.

“Dahil isang oras na ang nakalipas narinig ko siyang binanggit ang pangalan ni Mateo. At dahil noong sinabi sa akin ng nanay ko na kunin ko ang susi at “maghintay hanggang umaga,” naintindihan ko na ayaw na nila itong itago. Gusto nilang magdesisyon kung ano ang gagawin sa kanya kapag nagbukang-liwayway na.”

“Anong ibig sabihin niyan?”

“Na kung tuluyang magising si Diego at magsasalita, lulubog sila.” At hindi alam ng nanay ko kung paano titigil kapag pakiramdam niya ay nawawalan na siya ng kontrol.

Nanlamig ang mga kamay ko.

“Ang susi,” sabi ko. “Meron ka ba niyan?”

Nag-alangan siya.

Pagkatapos ay dumukot siya sa bulsa ng kanyang pantalon at dinukot ang isang maliit at luma nang tansong susi.

“Hindi ko ibibigay iyan sa inyo rito,” sabi niya. Pinapanood nila kami.

“Kung gayon, buksan mo ito para sa akin.”

“Hindi ko pa kaya.

—¡Edgar!

“Makinig ka sa akin. Armado ang tatay ko.”

Hindi ako makapagsalita dahil sa sinabi niya.

Mabilis siyang nagpatuloy, na parang napipilitan siyang ilabas ang lahat ng lason.

“Simula nang magsimula ang mga away niya sa ilang nagpautang, may dala siyang baril sa opisina niya. Ngayon niya ito binunot. Nakita ko siyang nakasuot ng sinturon nang dumating ang umano’y “ahente” ng Pampublikong Ministri para dalhin ang pansamantalang ulat. Hindi siya ahente. Kaibigan siya ng tiyuhin kong si Julián. Kung gagawa ka ng ingay ngayon, mawawalan na ito ng kontrol.”

Naramdaman kong lumiit ang kusina sa paligid ko.

“Kung gayon, ano ang gusto mong gawin ko?” Ang umupo at magdasal habang pinagpapasyahan nila kung magigising pa bang buhay ang asawa ko?

“Gusto kong mag-isip ka. Hindi yung sumisigaw ka.”

At bago pa siya makasagot, may narinig na siyang mga yabag na papalapit.

Itinabi ni Edgar ang susi at kinuha ang baso ng tubig nang saktong lumitaw ang aking biyenan sa pintuan. Ang kanyang walang kapintasang itim na pagluluksa, ang kanyang matigas na buhok, ang kanyang rosaryo ay gusot sa kanyang kamay. Namumula ang kanyang mukha, ngunit ang kanyang mga mata ay hindi. Ang kanyang mga mata ay nagniningning sa pagiging mapagmasid ng hayop.

“Anong ginagawa mo rito?” tanong niya.

“Hinahabol ko ang hininga ko,” sagot ko nang hindi inaalis ang tingin.

Mariin niyang itinaas ang kaniyang bibig.

“Hindi ito ang oras para maglakad-lakad sa bahay nang mag-isa, Mariana. May mga taong nagbabantay sa anak ko.”

Bawat salita ay lumabas nang may sukat. Sakit na maingat na binalot.

“Oo,” sabi ko. Napansin ko na.

Inilapag ni Edgar ang baso sa lababo.

“Magtimpla pa ako ng kape.”

Hindi gumalaw ang biyenan ko hanggang sa lumabas siya. Pagkatapos ay humakbang siya palapit sa akin.

“Hindi ko alam kung ano sa tingin mo ang narinig mo,” mahina niyang sabi, “pero dapat mong tandaan na narito ka para sa ating kapakanan.

Tinitigan ko siya.

“Pagsasaalang-alang?”

“Kailangan ni Mateo ng katatagan. At wala ka sa posisyon para makipag-away sa pamilyang ito.”

“Ako ang asawa ni Diego.”

Isang malamig na ngiti ang sumilay sa kanyang mukha.

“Ikaw ang ina ng anak niya. Siyempre. Ang iba pa… depende sa mga papel na hindi mo pa napapanood.”

Parang kutsilyong bumagsak sa pagitan naming dalawa ang pariralang iyon.

Gusto ko sana siyang tanungin kung anong mga papel ang tinutukoy niya, pero nang sandaling iyon ay may tumawag mula sa silid:

“Doña Cecilia!” Sisimulan na nila ang susunod na pagrorosaryo.

Tinitigan ako ng biyenan ko nang dalawa pang segundo, pagkatapos ay inayos ang kanyang dyaket at bumalik sa dating ekspresyon ng kanyang ina.

“Umayos ka,” sabi niya. Para sa kapakanan mo.

At umalis siya.

Mag-isa lang ako, humihinga gamit ang bibig ko.

“Ang iba ay depende sa mga papel na hindi mo pa napapanood.”

Hindi lang basta bahay. May iba pa. Isang bagay na hindi sinabi sa akin ni Diego. Isang bagay na inakala ng kanyang ina na kaya niya akong burahin kahit buhay pa siya.

Bumalik ako sa guest room. Tiningnan ko ang bag ko. Trenta’y dos porsyento lang ang baterya ng cellphone ko. Walang senyales. Matagal nang masama ang reception ng bahay, pero mas malala pa nang gabing iyon. Para bang sinasadya siyang pinatay.

Tulog pa rin si Mateo.

Umupo ako sa tabi niya at nag-isip.

Pekeng aksidente. Walang laman na kabaong. Isang nakasarang silid. Isang armadong biyenan. Isang biyenang babae na may kakayahang bantayan ang sarili niyang buhay na anak kung magagarantiya nito na may matitira sa kanya.

Ang pagtawag sa pulis mula roon ay nanganganib na marinig bago pa may dumating. Ang pag-iwan sa bahay nang mag-isa, pag-iwan kay Mateo at paghihintay ng tulong sa labas, ay tila imposible para sa akin. Ang pagsama kay Mateo, paghahanap ng karatula sa kalye at pagbabalik kasama ang mga patrol ay maaaring gumana… maliban na lang kung sa oras na iyon ay inilipat nila si Diego o sinabihan na ako ay histerikal, pabago-bago, at gulat na gulat. Dahil sa pera at mga pagkakaibigang palaging ipinagmamalaki ng aking biyenan, hindi mahirap para sa akin na isipin ang isang opisyal na bersyon na gagawin sa loob ng kalahating oras.

Tapos may naalala akong napakaliit na bagay. Halos katawa-tawa.

Ang tableta ni Mateo.

Ginamit niya ito para manood ng mga cartoons noong pumupunta kami sa bahay ng lola niya dahil mas maayos naman ang internet doon, kahit hindi nakakarating sa telepono, mas maayos naman ang koneksyon nito sa home network sa pasilyo. Tumakbo ako papunta sa aparador, kinuha ang asul na backpack kung saan namin nilagyan ang mga gamit niya at hinanap ang tablet na may apatnapu’t walong porsyentong baterya.

Binuksan ko ito.

Ang tagal nito.

Pagkatapos, sa wakas, nakakonekta na rin siya sa home network. Walang susi. Gaya ng dati. Hindi kailanman natutong baguhin ng biyenan kong babae ang anumang bagay na may kinalaman sa teknolohiya.

Buksan ang Messages app. Sumulat ako kay Lorena, ang kapitbahay ko sa subdibisyon, ang tanging taong nakakaalam na kinakabahan si Diego sa “ilang lagda” at na kapatid din siya ng isang kumander ng pulisya sa Metepec.

Hindi ako masyadong sumulat. Sapat lang.

“Lorena. Hindi pa patay si Diego. Nasa bahay ako ng nanay niya sa Toluca. Ikinulong nila siya. Walang laman na kabaong. Kung hindi ako tutugon sa loob ng 5 minuto, magpadala ng pulis at ambulansya. Fresno Street 18. Pumasok ka na.”

Naglakip ako ng litrato.

Hindi yung saradong kwarto. Hindi ko kaya. Kumuha ako ng isa mula sa kabaong sa sala na may mga kandila sa paligid nito at ipinadala ito kasama ng mensahe.

Pagkatapos ay in-activate ko ang audio recorder at nilagay ito sa bulsa ng sweater ko.

Kung may nangyaring mali, gusto kong mag-iwan ng boses. Isang pagsubok. Isang bagay.

Lumipas ang dalawang minuto.

Tatlo.

Walang dumating na sagot.

Isang kalabog ang narinig sa silid. Kasunod nito ay mas malalakas na bulungan. Kasunod nito ay mabibilis na mga hakbang.

Tumingin ako sa pasilyo at nakita ko si Edgar sa likod, natatarantang sinenyasan ako gamit ang isang kamay.

Nasa kanya ang susi.

Iniwan kong nakasara ang kwarto sa likuran ko. Kumakabog nang napakalakas ang puso ko kaya natatakot akong baka magising ang buong bahay dahil sa ingay.

Nasa gitna kami ng koridor.

“Pumunta ang tatay ko sa bakuran para makipag-usap sa telepono,” bulong niya. Nasa sala ang nanay ko. Wala pang isang minuto ang meron tayo.

Inilagay niya ang susi sa palad ko.

“Kung ilalabas natin siya, makakalakad ba siya?” tanong ko.

—Minsan oo. Minsan hindi. Nakatali ang isang kamay niya sa headboard.

Lumiliko ang tiyan ko.

“Nakatali?”

Pumikit sandali si Edgar.

“Huwag ka nang magtanong ngayon.

Inilagay ko ang susi sa doorknob.

Nanginginig nang husto ang mga daliri ko kaya dalawang beses akong hindi nakakapasok. Sa ikatlo ay pumasok siya.

May isang maliit na iglap.

At nang simulan ko na itong pihitin, tumunog ang tablet mula sa silid ng mga bisita kasabay ng papasok na mensahe, malakas, malinaw, imposibleng balewalain sa katahimikan ng madaling araw.

Naputi si Edgar.

Mula sa silid ay may malupit na katahimikan.

Pagkatapos ay narinig namin ang boses ng aking biyenan, tuyot na parang labaha:

“Ano iyon?”

Pinindot ko ang key.

Sa kabilang panig ng pinto, may kumatok nang marahan.

At sa mismong sandaling iyon, sa labas ng bahay, narinig ang pagpreno ng mga gulong sa graba.

Related Posts

“Nay, Sunduin Mo Ako… Ang Pamilya ng Asawa Ko, Huwag Mo Akong Isama”: Isang Koronel ng Hukbong Katihan ng Estados Unidos ang Nagmadaling Iligtas ang Kanyang Anak na Babae, Ngunit Nang Sinubukan Siyang Pahiyain ng Isa sa Pinakamakapangyarihang Pamilya ng Amerika, Nalaman Nila Nang Huli Na Ang Lahat Na Napili Nila Ang Maling Ina Bilang Kaaway

I was still wearing my uniform when I left Fort Liberty that evening. My black dress jacket was perfectly pressed. The ribbons and medals on my chest…

Nabuntis ang kapatid ko sa anak ng asawa ko. Pagkatapos ay ipinakita niya ito sa pamamagitan ng mikropono sa harap ng tatlong daang bisita, sa kalagitnaan ng pagdiriwang ng aking ikasampung anibersaryo ng kasal.

Inagaw niya ang mikropono mula sa DJ. “Buntis ako sa anak ni Eric,” sabi ni Natalie. Tapos ngumiti siya. Sa akin. Nadulas ang baso ng alak ni…

Buong kwento: Pagkatapos kong maipanganak ang aming mga triplets, pumasok ang aking asawa sa aking silid sa ospital kasama ang kanyang kabit — na buong pagmamalaking may dalang Birkin bag.

Nang gabing iyon ay umiyak ako hanggang sa wala nang natitirang luha, yakap ang aking tatlong anak na lalaki habang ang alingawngaw ng tawa ni Adrian ay…

Sinampal ng nanay ko ang anak ko dahil sa isang laruan at nagkunwari ang buong pamilya na hindi nila nakita ang dugo. Hindi ako umimik; dinala ko siya sa ospital…

Hindi ito kailangan. Nakatayo ang nanay ko habang nakapatong ang kamay sa sandalan ng armchair, kasingputla ng dingding kung saan nakasabit pa rin ang litrato ko sa…

Noong araw na nakatanggap ako ng milyun-milyong dolyar na kabayaran para sa aksidenteng muntik na akong maparalisa, wala akong sinabi kahit isa. Binilhan ko lang ang anak ko ng isang napakamahal na laptop para sa kanyang pag-aaral… pero habang inililipat ko ang kanyang mga file mula sa kanyang lumang computer, may lumabas na litrato kung saan niyakap niya ang kabit ng aking asawa na may caption na: “Ang tunay kong ina ay nararapat na makasama sa aming bagong bahay.” Pagkatapos, may tumawag gamit ang pangalang “Nanay Irene,” at narinig ko ang aking asawa na nagsabi: “Ngayong gabi, sa wakas ay naalis na natin ang istorbo.”

Ang unang linya ng testamento ay mababasa: “Iniiwan ko ang ari-arian na matatagpuan sa Coyoacán kay Teresa Aguilar, dahil siya lang ang taong nagmalasakit sa akin nang…

Naglilingkod ako sa isang war zone bilang combat medic nang padalhan ako ng kapitbahay ko ng video. Kinakaladkad ng boyfriend ng asawa ko ang anak ko papasok sa bahay.

“Ano ang mangyayari?” Tiningnan ni David ang nagyelong video sa screen: Si Matthew na puno ng luha ang mukha, ang kamay ni Brian sa kanyang buhok, si…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *