BAHAGI 1
“Nagpakasal ako ng isang pitumpu’t isang taong gulang na babae na inaasahan na mamatay siya sa harap ko. ”
Iyon ang naisip kong maraming beses, kahit na hindi ako nagkaroon ng lakas ng loob na sabihin ito nang malakas.
Ang pangalan ko ay Javier Morales. Dalawampu’t limang taong gulang ako nang pumayag akong pakasalan si Elena Villaseñor, isang tahimik na biyuda mula sa kapitbahayan ng Portales sa Mexico City. Siya ay may isang asul na bahay na may bougainvilleas sa pasukan, isang kusina na palaging naamoy ng café de olla at isang paraan ng pagsasalita na nagpababa ng sinumang tinig sa paggalang.
Ako, sa kabilang banda, ay natulog sa loob ng aking trak, na naka-park sa likod ng isang Oxxo kung saan nagpapanggap ang dadalo sa gabi na hindi ako makita. May utang akong pera, hinabol ang mga tawag sa koleksyon, at hugasan ang aking mukha sa mga banyo ng istasyon ng gas bago pumunta sa mga panayam kung saan walang mag-upa sa akin.
Nang tanungin ako ni Elena na pakasalan siya, hindi ko iniisip ang pag-ibig.
Naisip ko ang isang malinis na kama.
Naisip ko ang isang buong ref.
Naisip ko ang isang shower na may mainit na tubig.
Ang unang taong sinabi ko ay si Toño, isang dating katrabaho. Nasa isang canteen kami sa Narvarte nang sabihin ko sa kanya:
“ikakasal na ako.
Halos isawsaw niya ang beer.
“Kanino? ”
“Sa Elena. ”
“Ang balo sa asul na bahay? ”
Hiniling ko sa kanya na bawasan ang kanyang tinig, ngunit pinakawalan niya ang isang malupit na pagtawa.
“Javier, hindi iyon kasal. Iyon ang pensiyon na may kasamang bubong.
Hindi ako tumawa. Sumandal siya sa mesa at idinagdag:
“At kung humawak ka ng kaunting panahon, ito ang iyong pag-uwi. ”
Dapat ay bumangon na ako at umalis. Ngunit nakatitig ako sa aking baso, iniisip ang tungkol sa lamig ng trak, ang aking basag na sapatos, at ang murang amoy ng sabon ng istasyon ng gas.
Dalawang linggo bago ang kasal sibil, naglagay si Elena ng isang folder sa talahanayan ng kusina.
“Ano ito? ” Tinanong ko.
“Isang kasunduan sa prenuptial. ”
Tumawa ako, iniisip kong nagbibiro siya.
Hindi siya ngumiti.
“Ang bahay ay akin pa rin. Ang pagtitipid ko rin. At kung may nangyari sa akin, sasabihin ko para sa akin.
Naramdaman kong mainit ang mukha ko.
“Sa palagay mo ba ay pagkatapos ng iyong pera? ”
Tiningnan ako ni Elena sa kanyang baso.
“Sa palagay ko ang gutom ay maaaring gumawa ng isang mabuting tao na gumawa ng mga kakila-kilabot na bagay.
Nag-sign pa rin ako. Sinabi ko sa aking sarili na ang papel ay papel lamang. Nagbago ang mga taong iyon. Iyon din ang kalooban.
Tinawag ng lahat ang kanyang Doña Elena, ngunit hinayaan niya akong tawagan siyang Elenita dahil, ayon sa kanya, ginawa nitong bata pa siya. At kaya siya ay: matamis, mapagbigay, isa sa mga taong nag-iiwan ng init sa anumang silid.
Pinili kong hindi makita ito.
Nakita ko ang iba pang mga bagay: ang mga gamot sa banyo, ang mga appointment ng doktor ay natigil sa ref, ang mga bagong bote na lumitaw bawat buwan. Ang bawat query ay nagtataka sa akin kung gaano karaming oras ang naiwan niya.
Gayunpaman, mas mahusay niya akong tratuhin kaysa sa nararapat.
Isang araw ay nag-iwan siya ng isang pares ng mga bagong bota sa pamamagitan ng pintuan.
“Hindi ko kailangan ang kawanggawa, ” sabi ko.
“Pagkatapos ay tawagan itong housekeeping, ” sumagot siya. Hindi ko gusto ang mga sahig na puno ng putik.
Isa pang linggo ang isang makapal na amerikana ay lumitaw sa upuan.
“Maaari akong bumili ng isa.
Tahimik siyang nagtanong:
“Maaari mo? ”
Hindi ko alam kung ano ang sasagutin.
Isang gabi natagpuan ko siyang nakaupo sa ilalim ng hagdan, na may isang kamay laban sa dingding. Sinabi niya na maayos siya, ngunit tinulungan ko siya. Para sa isang segundo dinala niya ang kanyang timbang sa akin. Sa kusina nais kong gawin ang kanyang tsaa at nakalimutan na pakuluan ang tubig. Tumawa siya nang marahan, na parang regalo sa kanya ang aking kalungkutan.
Sa loob ng ilang minuto, normal ang pakiramdam ng bahay.
Para bang ako ang kanyang tunay na asawa.
Pagkatapos ay nag-vibrate ang aking cell phone.
Ito ay Toño:
“Paano pupunta ang iyong plano sa pagretiro? ”
Tiningnan ni Elena ang hindi maganda na inihanda na tasa at ngumiti.
“Lahat tama? ”
“Oo. Walang kapararakan ang pakikipag-usap ni Toño.
At sumagot ako:
“Maayos ang lahat. Kapag umalis siya, nagawa ko na ito. ”
Hate ako sa mga segundo.
Pagkatapos ay ikinulong ko ang cell phone at kumilos na parang dalawang segundo ng pagkapahiya ay sapat na.
Pagkaraan ng tatlong umaga, bumagsak si Elena ng isang kutsara sa sahig. Nang lumingon ako, humawak ako sa bar, nakabukas ang aking bibig at hindi makapagsalita.
“Elenita, tingnan mo ako.
Ang kanyang mga tuhod ay bumagsak. Nagawa kong mahuli ito bago ito tumama sa lupa.
Sa ospital, sinabi sa akin ng isang pagod na doktor na nabigo ang kanyang puso.
Ang libing ay tatlong araw mamaya. Inilagay ko ang amerikana na binili niya sa akin. Si Marisol, ang kanyang pamangkin, ay napansin ito kaagad.
“Siyempre inilalagay mo ito, ” sinabi niyang walang pag-aalinlangan.
“Malamig.
“Hindi. Palagi mong alam kung paano gamitin ito.
Sinadya kong sabihin na ito ang kanyang asawa, ngunit pinutol niya ako:
“Ikaw ang kanyang proyekto.
Masakit iyon kaysa sa kung tinawag niya akong interesado.
Ngunit sa ilalim ng kahihiyan, isang solong ideya ang sumunog sa aking ulo:
ang kalooban.
Kinabukasan, nakaupo ako sa tapat ni G. Ramirez. Sinabi niya sa akin na ang bahay ay para kay Marisol. Ang pagtitipid, para sa isang pondo ng komunidad ng parokya.
“Wala ka bang iniwan sa akin? ” Tinanong ko.
Inayos ng abogado ang kanyang baso.
“Iniwan ka niya ng isang personal.
“Isang tseke? ”
“Isang shoebox. ”
Inilagay niya ito sa desk. Ang aking pangalan ay isinulat sa takip, sa maingat na sulat-kamay ni Elena.
“Sinabi niya na ito ang talagang gusto mo.
Binuksan ko ang kahon.
Ang unang bagay na nakita ko ay isang nakatiklop na sheet.
Sa ito ay nakalimbag ng aking sariling mga salita:
“Maayos ang lahat. Kapag umalis siya, nagawa ko na ito. ”
Hindi ako makapaniwala kung ano ang mangyayari …
BAHAGI 2
Ang katahimikan sa tanggapan ni G. Ramirez ay hindi mapigilan.
Hinawakan ko ang sheet na iyon na parang nasusunog. Ang parirala ay naroon, malamig, eksaktong, nang walang posibilidad na ipagtanggol ang aking sarili. Hindi ito isang alingawngaw. Hindi ito isang pagmamalabis ni Marisol. Ito ang aking mensahe.
Ang pagtataksil ko.
“Saan mo ito nakuha? ” Tinanong ko, kahit na alam ko na ang sagot.
Ang abogado ay hindi nagtaas ng boses.
“Nakita ni Doña Elena ang kanyang cell phone isang gabi. Nag-ilaw ito sa talahanayan ng kusina. Nagawa niyang magbasa nang sapat.
Naramdaman kong lumubog ang tiyan ko.
Naalala ko noong gabing iyon: ang masamang ginawa ng tsaa, ang kanyang ngiti, ang aking kasinungalingan. Nasa harap niya ako habang sumulat ako sa Toño na parang ang kanyang buhay ay isang countdown.
“Bakit wala siyang sinabi sa akin? ” Bulong ko.
“Dahil nais kong makita kung ano ang gagawin mo kapag naisip mong walang nalaman.
Sa ilalim ng sheet ay mga resibo: ang mga bota, ang amerikana, ang mekaniko sa aking trak, isang pagbisita sa dentista, dalawang huli na pagbabayad sa aking card. Lahat ng tinanggap ko na feigning pride o pagkabagot.
Ang bawat resibo ay may mga tala na isinulat ni Elena.
“Sa araw na ito sinabi mong hindi mo na kailangan ng tulong. ”
“Halos talagang pinasalamatan mo ako sa araw na ito. ”
“Sa araw na ito nagsinungaling ka ng mas masahol pa, ngunit nanginginig ang iyong mga kamay. ”
Ang huling resibo ay para sa amerikana na isinusuot ko sa kanyang libing.
Susunod dito sinabi:
“Nahihiya ka na napansin ko ang iyong malamig, Javier. Iyon ang unang matapat na bagay na nakita ko sa iyong mukha. ”
Tinakpan ko ang aking bibig. Hindi ko nais na umiyak sa harap ng abogado, ngunit huli na.
“Ito ba ay isang parusa? ” Tinanong ko.
Umiling iling si G. Ramírez at kumuha ng isang sobre.
“Ito rin ay nasa loob ng kahon.
Nakilala ko ang sulat-kamay ni Elena bago buksan ito.
“Javier:
Tiyak na iniisip mo na wala akong iniwan. Mali ka. Iniwan ko sa iyo ang katotohanan, dahil ito lamang ang bagay na hindi mo maibenta, huminto o gumastos sa isang masamang desisyon.
Alam ko kung bakit mo ako pinakasalan bago mag-sign sa Civil Registry. Nakita ko ito sa iyong mga mata nang tumingin ka sa aking bahay nang higit pa sa aking mukha. Nakita ko ito nang magtanong ka nang labis tungkol sa mga appointment ng aking doktor. Nakita ko ito nang malakas kang ngumiti sa aking mga kapitbahay at hindi ka komportable na mahal nila ako.
Nakita ko rin ang iyong mensahe.
Hindi ka maganda sa akin. Hindi ganap. Hindi matapat.
Ngunit hindi ka rin walang laman. ”
Tumayo pa rin ako.
“Nakita ko nang naayos mo ang rehas ni Doña Lupita at hindi mo siya sinisingil. Nakita ko nang nilakad mo ako sa ospital, kahit na kinasusuklaman mo ang mga pasilyo na iyon. Nakita ko noong sinubukan mong gumawa ng tsaa at nakalimutan mong pakuluan ang tubig dahil natakot ka.
Kailangan ko ng kumpanya. Kailangan mo ng isang tao upang alagaan ka.
Ngunit hindi ganito. ”
Ang mga titik ay nagsimulang lumabo.
“Ngayon mayroon kang dalawang landas. Maaari mong kunin ang kahon na ito, mawala, at magpatuloy na sabihin na ikaw ay biktima ng isang kahina-hinalang matandang babae. O maaari kang tumayo sa harap ng mga taong nagmamahal sa akin at sabihin ang totoo.
Hindi ko sila hinihiling na patawarin ka.
Hinihiling ko sa iyo na ihinto ang pagsisinungaling. ”
Pinanood ako ng abogado nang hindi ako hinuhusgahan. Ito ay naging mas masahol pa.
“May iba pa, ” aniya.
Kumuha siya ng isa pang dokumento.
“Iniwan ni Doña Elena ang mga tagubilin upang ipakita ang pondo ng komunidad bukas sa parokya. Tinanong niya na naroroon ka.
Hinayaan ko ang isang dry tawa.
“Si Marisol ay sasipa sa akin.
“Marahil.
“Kung gayon bakit mo ako gusto pumunta? ”
Ang abogado ay mabagal upang tumugon.
“Dahil ang pondo ay nagdala ng kanyang pangalan. ”
Akala ko mali ang narinig ko.
“Ang pangalan ko? ”
—Javier Morales Fund, para sa mga taong nasa krisis sa pabahay at utang.
Tumayo ako bigla.
“Hindi. Hindi iyon maaaring.
“Ito ang kanyang kalooban.
“Hindi ko nararapat iyon.
“Hindi niya sinabi na karapat-dapat siya. Sinabi niya na isang araw ay kailangan niyang magpasya kung nais niyang karapat-dapat ito.
Iniwan ko ang opisina gamit ang kahon na pinindot sa aking dibdib. Sa kalye, ang lungsod ay nanatiling pareho: ang mga nagtitinda, trapiko, mga taong bumili ng mga tamales na parang ang aking buhay ay hindi nahati sa dalawa.
Nang gabing iyon ay hindi ako makatulog.
Paulit-ulit kong binabasa ang liham.
Sa anim na umaga, sumulat sa akin si Toño:
“At ano ang iniwan sa iyo ng matandang babae? ”
Matagal ko nang tiningnan ang mensahe.
Sa kauna-unahang pagkakataon ay hindi ko siya sinagot.
Sa tanghali nakarating ako sa silong ng parokya. May mga talahanayan na may mga plastik na tablecloth, kaldero ng bigas, kape at matamis na tinapay. Si Marisol ay katabi ng isang litrato ni Elena na napapalibutan ng mga puting bulaklak.
Nang makita niya akong pumasok, nagyelo siya.
“Hindi ka nahihiya, ” aniya.
Binuksan ko ang aking bibig, ngunit sa sandaling iyon ay kinuha ni G. Ramírez ang mikropono.
At bago siya makatakas, sinabi niya sa harap ng lahat:
“Iniwan ni Doña Elena ang isang huling kahilingan. At may kinalaman ito kay Javier.
BAHAGI 3
Lahat ng mata ay nahulog sa akin.
Sa silong ng parokya ng San Felipe, kung saan inayos ni Elena ang mga koleksyon, raffles, mga restawran para sa mga biyuda at pantry para sa mga pamilya na hindi nakarating sa ikalawang gabi, naramdaman kong mas hubad kaysa sa natulog ako sa aking trak.
Tumawid si Marisol.
“Ito ay isang biro, ” aniya.
Ang ilang mga kapitbahay ay nagbulong. Isang lalaki na nakita kong maraming beses na nagdadala ng mga upuan para sa mga kaganapan ni Elena na umiling ang kanyang ulo. Walang kailangang ipaliwanag sa akin ang kanilang naisip. Sa kanila ako ang batang lalaki na pumasok sa bahay ng isang biyuda at lumabas mula sa libing na humihiling ng kalooban.
At tama sila.
Nabasa ni G. Ramírez ang pangwakas na tala ni Elena.
“Ang pondong ito ay hindi ipinanganak upang gantimpalaan ang sinuman. Ipinanganak ito upang matulungan ang mga isang masamang buwan na malayo sa pagiging isang taong hindi nila kinikilala.
Ang pagkagutom, utang, at kalungkutan ay hindi nagbibigay-katwiran sa pagsisinungaling, ngunit maaari nilang itulak ang isang tao sa bingit. Nag-iisa ako sa loob ng maraming taon. Maraming taon na ang nawala kay Javier bago niya ako nakilala. Wala sa kanila ang nakakaalam kung paano humingi ng tulong sa isang malinis na paraan.
Iyon ang dahilan kung bakit iniiwan ko ang pondong ito para sa pansamantalang upa, pagkain, transportasyon, konsultasyong medikal, at pagpapayo sa utang.
Nais kong tawaging Javier Morales Fund, hindi dahil naging mabuti sa akin si Javier, ngunit dahil nais kong paalalahanan siya ng kanyang pangalan araw-araw kung sino ang maaaring maging siya at kung sino pa ang maaari pa niyang piliin. ”
Lumaki ang murmur.
Hayaan ni Marisol ang isang mapait na pagtawa.
“Ang aking tiyahin ay masyadong mainit para sa mundong ito.
Pinindot ko ang kahon sa aking dibdib.
Nagpatuloy ang abogado:
“Hiniling ko rin na sabihin ni Javier ang totoo. Hindi kalahati. Hindi ang komportableng bersyon. Ang kumpletong katotohanan. ”
Iyon ay nang maunawaan ko na si Elena ay hindi ako nag-iwan ng pera.
Iniwan niya ako ng salamin.
At naghihintay ang lahat na tingnan ko ang aking sarili sa loob nito.
Gusto kong tumakbo. Seryoso. Nais ng aking mga binti na lumipat patungo sa pintuan. Maaari kong imbento na ito ay masyadong masakit, na hindi ito ang oras, na si Elena ay hindi nais ng isang iskandalo. Maaari akong umalis at magpatuloy na maging parehong duwag tulad ng dati.
Ngunit naisip ko na nakaupo siya sa ilalim ng hagdan, nagpapanggap na maayos siya kaya hindi ako mag-alala. Naisip ko ang kanyang mga kamay na nanginginig sa paligid ng isang hindi magandang lutong tasa ng tsaa. Naisip ko ang kanyang sulat-kamay sa pagtanggap ng amerikana:
“Iyon ang unang matapat na bagay na nakita ko sa iyong mukha. ”
Tumayo na ako.
Ang upuan ay nag-scrap sa sahig. Tumahimik ang lahat.
“Wala ako rito upang kunin ang anumang bagay sa kanila, ” sabi ko.
Ang aking tinig ay lumabas nang mahina kaysa sa inaasahan ko.
Agad na tumugon si Marisol:
“Ginawa mo na ito.
Tumango ako.
“Oo. Tama ka.
Iyon ay tila sorpresa sa kanya.
Tiningnan ko ang litrato ni Elena. Ngumiti siya ng isang asul na shawl at isang palumpon ng mga bulaklak sa kanyang mga kamay. Ang parehong ngiti na tinitingnan niya ako nang magpanggap akong hindi na kailangan ng anuman.
“Pinakasalan ko si Elena dahil nasira ako, natakot, at makasarili, ” sabi ko. Hindi ako nagpakasal sa pag-ibig. Nagpakasal ako dahil nagugutom ako, malamig, at natatakot na magpatuloy sa pamumuhay sa aking trak.
May isang taong humihingal nang labis.
“Nakita ko ang iyong bahay bilang isang paraan. Nakita ko ang kanyang mga gamot tulad ng orasan. Nag-abala ito sa akin na mahal siya ng mga tao dahil naalala niya sa akin na wala ako doon sa tamang mga kadahilanan.
Ang mga mata ni Marisol ay puno ng luha, ngunit hindi siya lumipat.
“Isang gabi sumulat ako sa isang kaibigan na, nang umalis siya, nagawa ko na ito.
Isang murmur ng galit ang tumakbo sa silid.
“Ano ang isang maliit na ina, ” may nagsabi.
Hindi ko siya sinalungat.
Nakita ni Elena ang mensahe na iyon. At gayon pa man ay hindi niya ako itinapon sa kanyang bahay. Hindi niya ako sinigawan. Hindi niya ako pinapahiya. Naghintay siya. Naghintay siyang makita kung nagawa kong maging isang disenteng tao nang walang sinumang pilitin ako.
Nanginginig ang aking mga kamay.
“Hindi ako.
Tumingin si G. Ramirez.
“Binili niya ako ng mga bota, isang amerikana, bayad para sa pag-aayos sa aking trak, tinulungan ako ng mga utang na sinabi kong mahawakan ko. Tinanggap ko ang lahat at naramdaman kong may karapatan na maghintay nang mas mahaba. Inilagay ko ang amerikana na binili niya ako upang pumunta sa kanyang libing, at habang ang lahat ay umiiyak, naisip ko ang kalooban.
Tinakpan ni Marisol ang kanyang bibig.
Iyon ang natapos na masira ako.
“Hindi ako karapat-dapat na magkaroon ng pondo na pinangalanan sa akin, ” sabi ko. Hindi pa.
Lumingon ako sa abogado.
“Pangalan ang kanyang Elena. ” Koleksyon ng Elena Villaseñor.
“Nag-iwan siya ng malinaw na mga tagubilin, ” sumagot siya.
“Pagkatapos ay isinulat ko na tinanggihan ko ang karangalan na iyon hanggang sa makuha ko ito. Maaaring maghintay ang aking pangalan. Hindi si Hers.
Walang nagpalakpakan. Hindi ito pelikula. Walang yakap sa akin. Walang nagsabi na ang lahat ay pinatawad.
At ayos lang.
Dahil hindi ako nagkumpisal na makatanggap ng kapatawaran.
Nakumpisal ko dahil iniwan ako ni Elena ng isang huling pagkakataon upang ihinto ang pagiging isang paglalakad sa kasinungalingan.
Matapos ang kaganapan, dumating si Marisol. Ang kanyang mukha ay pula mula sa pag-iyak.
“Ang aking tiyahin ay nagsalita nang mabuti tungkol sa iyo, ” aniya. Iyon ang nagagalit sa akin.
Hindi ko alam kung ano ang sasagutin.
“Sinabi nito na nasaktan ka, hindi nawala.
Tumingin ako sa ibaba.
“Mali ka tungkol sa maraming bagay sa akin.
“Hindi, ” aniya. Mali siyang ibigay sa iyo ng maraming oras.
Masakit iyon, ngunit hindi ko ipinagtanggol ang aking sarili.
Sa susunod na ilang linggo, ang kwento ay tumakbo sa kolonya. Ang ilan ay nagsabi na ako ay isang habang buhay. Ang iba pa, na kahit papaano ay mayroon siyang pantalon upang aminin ito. Karamihan sa kanila ay hindi nais na makita ako malapit sa parokya.
Pumunta pa rin ako.
Una ay nag-load ako ng mga kahon. Pagkatapos ay ipinamahagi ko ang mga groceries. Pagkatapos ay natutunan ko kung paano punan ang mga aplikasyon para sa mga taong nangangailangan ng tulong sa back rent o electric bill. Hindi ko ito ginawa upang malinis ang aking pangalan, dahil ang aking pangalan ay hindi nalinis ng isang hapon ng trabaho.
Ginawa ko ito dahil, sa kauna-unahang pagkakataon, naintindihan ko ang isang bagay na nakita ni Elena sa harap ko:
Ang kahihiyan ay maaaring mabulok sa iyo o maaari itong pilitin kang magbago.
Pagkalipas ng anim na buwan, nag-aalis siya ng mga lata ng beans sa likod ng parokya nang dumating si Marisol gamit ang isang folder.
“Hinahanap ka nila para sa isang pakikipanayam sa ilalim, ” aniya.
“Hindi.
“Gusto lang nilang malaman kung bakit ka tumutulong. ”
Binigyan ko siya ng isang sobre.
“Bago ako magsalita, kailangan kong magbayad. ”
Binuksan niya ito. Sa loob ay ang aking unang pagbabayad para sa mga bota, amerikana at pagkumpuni ng trak.
“Hindi ka hiniling ni Elena para dito.
“Alam ko, ” Sumagot ako. Iyon ang dahilan kung bakit kailangan kong gawin ito.
Matagal na akong tiningnan ni Marisol. Hindi siya ngumiti, ngunit hindi rin niya ako binigyan ng sobre.
Nang hapon na ako ay nagpunta sa sementeryo kasama ang shoebox sa upuan ng pasahero. Sa harap ng libingan ni Elena, kinuha ko ang sheet kung saan nakalimbag ang aking mensahe.
“Maayos ang lahat. Kapag umalis siya, nagawa ko na ito. ”
Nabasa ko ito sa huling pagkakataon.
Pagkatapos ay sinira ko ito sa maliliit na piraso.
“Hindi ko iiwan ang aking kahihiyan dito, ” sabi ko. May dala ka sa akin.
Inilipat ng hangin ang mga pinatuyong bulaklak sa lapida.
Hindi ko naramdaman na pinatawad ako ni Elena. Siguro hindi ko karapat-dapat na isipin iyon.
Ngunit sa kauna-unahang pagkakataon ay hindi ko siya hiningi ng anuman.
Walang kisame.
Ni pera.
Hindi isa pang pagkakataon.
Tumayo lang ako doon, sa katahimikan, nauunawaan kung paano huli ang isang tao ay maaaring malaman na mahalin ang isang tao na wala na doon.
Pinakasalan ko si Elena dahil gusto kong panatilihin ang kanyang buhay.
Sa huli, pinilit niya akong simulan ang minahan.