Nang makarating ako sa bahay ni Camila sa Belo Horizonte, ang bawat hakbang ko ay parang kalkulado. Ang mga damit niyang suot ko ay tila sumasakal sa akin, ngunit mas sumasakal ang takot na iniwan niya sa bawat sulok ng lugar na ito. Ang bahay ay luma, madilim, at may amoy ng nakaimbak na galit.
Binuksan ko ang pinto gamit ang susi na nasa bag niya. Sa loob, sinalubong ako ng isang maliit na bata na may malalaking mata na puno ng takot. Si Luiza. Nang makita niya ako, napaatras siya, tila inaalam kung anong klaseng “nanay” ang pumasok—ang nanay ba na iiyak o ang nanay na masasaktan muli. Lumuhod ako upang mapantayan siya. Sa unang pagkakataon, pinilit kong maging malambot ang aking mukha.
— Luiza… — bulong ko, ginagaya ang banayad na tinig ni Camila. — Narito na si Mama. Ligtas ka na.
Niyakap niya ako nang mahigpit, at sa liit ng kanyang katawan, naramdaman ko ang tibok ng kanyang puso na mabilis na parang ibon. Sa sandaling iyon, ang apoy na nakatago sa loob ko sa loob ng sampung taon sa São Gabriel ay nagliyab nang mas matindi. Walang sinumang mananakit sa batang ito muli.
Maya-maya pa, narinig ko ang yabag ng mabibigat na sapatos sa labas. Si Renato.
Bumukas ang pinto nang marahas. Pumasok ang isang lalaking may malaking katawan, may amoy ng alak at sigarilyo, at may mukhang sanay sa pag-utos. Sa likod niya ay pumasok ang dalawang babae—ang kanyang ina na si Dona Marta, na may mukhang mapanghusga, at ang kanyang kapatid na si Larissa, na may mapang-aping ngiti. Ang tatlong pahirap sa buhay ng aking kembal.
— Camila! — sigaw ni Renato, sabay balibag ng kanyang jacket sa sofa. — Bakit wala pa ang pagkain sa lamesa?! At bakit ang dumi ng sahig?! Ano ba ang ginagawa mo maghapon, ha, tamad?!
Niyakap ko nang mas mahigpit si Luiza at sinabihan siya nang pabulong na pumunta sa kanyang silid at isara ang pinto. Sumunod ang bata nang walang ingay, sanay na sa pagtatago.
Humarap ako kay Renato. Ibinaba ko ang aking ulo, pinapanatili ang imahe ng isang takot na si Camila.
— Pasensya na, Renato… galing ako sa… sa pagbisita sa kapatid ko, — sabi ko, pinapanginig ang aking boses.
— Walang pakialam ang tiyan ko sa baliw mong kapatid! — lumapit siya sa akin, ang kanyang mukha ay pulu-pula sa galit. Itinaas niya ang kanyang kamay, ang pamilyar na kilos na alam kong nagpapaiyak kay Camila gabi-gabi. — Mukhang kailangan mo na naman ng leksyon para matuto ka!
Dona Marta at Larissa ay naupo lang sa hapag-kainan, nanonood na parang nanonood ng isang palabas sa telebisyon.
— Sige nga, Renato, bigyan mo ng leksyon ’yan. Masyadong matigas ang ulo, walang silbing asawa, — sabi ng kanyang ina habang nag-aayos ng kuko.
Nang bumaba ang kamay ni Renato para sampalin ako, hindi ako umiyak. Hindi ako nakiusap. Sa halip, ginamit ko ang bilis at lakas na sinanay ko sa loob ng sampung taon sa pagitan ng mga pader ng ospital.
PAKKK!
Hindi ang palad niya ang tumama sa mukha ko. Ang kamay ko ang sumalo sa kanyang pulso. Mahigpit. Parang bakal.
Namilog ang mga mata ni Renato sa gulat. Sinubukan niyang bawiin ang kanyang kamay, ngunit mas hinigpitan ko ang hawak hanggang sa marinig ang tunog ng mga buto na nagigipit.
— Ano… ano ito, Camila?! Bitawan mo ako! — angil niya, ngunit may bakas na ng takot sa kanyang tinig.
— Ang pangalan ko… — bulong ko, habang unti-unting itinataas ang aking mukha, ang aking mga mata ay nakatitig nang diretso sa kanya, walang takot, puno ng nagbabagang fúria. — …ay hindi Camila.
Bago pa man siya makasagot, binaligtad ko ang kanyang kamay at binuhat ko ang aking tuhod nang buong lakas patungo sa kanyang tiyan. Napa-aray siya at napaluhod sa sahig, nawalan ng hangin.
— Renato! — sigaw ni Larissa, napatayo mula sa upuan. Si Dona Marta naman ay napanganga, ang kanyang mukha ay biglang nawalan ng kulay.
— Sino ka?! Ano ang ginagawa mo sa anak ko?! — sigaw ng matandang babae.
Hindi ko sila sinagot. Hinawakan ko si Renato sa buhok—gaya ng ginawa ng lalaki kay Camila noong kami ay labing-anim na taong gulang pa lamang—at iniharap ko ang kanyang mukha sa akin.
— Sampung taon akong nakakulong dahil sa pagtatanggol sa kapatid ko, — sabi ko sa isang malamig at kalmadong boses na mas nakakatakot kaysa sa anumang sigaw. — At sa loob ng sampung taong iyon, binaybay mo ang kanyang katawan ng mga pasa. Akala mo ba walang hanggan ang iyong kalupitan?
— Ikaw… ikaw ang baliw… ang kambal… — nauutal na sabi ni Renato, sinusubukang sumuntok ngunit madali kong nailagan ang kanyang mahinang galaw. Sinuntok ko siya nang diretso sa panga. Nakarinig ako ng lagutok, at bumagsak siya sa sahig, may dugong lumalabas sa kanyang labi.
Napatakbo si Larissa patungo sa pinto upang humingi ng tulong, ngunit mas mabilis ako. Tumalon ako sa ibabaw ng sofa at hinarangan ang pinto. Ikinandado ko ito at ibinulsa ang susi.
— Walang aalis sa bahay na ito ngayong gabi, — sabi ko, habang dahan-dahang naglalakad patungo sa kusina. Kumuha ako ng isang upuan at inilagay ito sa gitna ng sala. Naupo ako, habang pinapanood silang tatlo na tila mga manok na nanginginig sa takot.
Si Renato ay nasa sahig pa rin, hawak ang kanyang panga. Si Dona Marta ay nakayakap sa kanyang anak na babae, pareho silang umiiyak ngayon. Ang tapang na ipinapakita nila kapag si Camila ang kaharap ay biglang naglaho. Sila ay mga duwag na matapang lamang sa mahihina.
— Ngayon, — panimula ko, habang pinaglalaruan ang isang kutsilyo sa aking mga kamay na kinuha ko sa kusina, hindi upang patayin sila, kundi upang ipakita ang aking seryosong intensyon. — Pag-usapan natin ang mga bagong patakaran sa bahay na ito.
— Patawad… patawad… huwag mo kaming patayin! — pagmamakaawa ni Dona Marta, ang kanyang tinig ay nanginginig.
— Hindi ko kayo papatayin. Ang kamatayan ay napakadaling kaparusahan para sa mga tulad ninyo, — sagot ko nang may ngiti. — Mula ngayon, ako na si Camila sa paningin ng mundo. At kayong tatlo… kayo ang magiging mga alipin sa bahay na ito.
Tumingin ako kay Renato, na dahan-dahang bumabangon.
— Ang bawat sentimo na kikitain mo sa sugal o sa trabaho ay mapupunta sa akin at kay Luiza. Kung malaman kong uminom ka muli ng kahit isang patak ng alak, babaliin ko ang isa mong kamay. Kung malaman kong tiningnan mo nang masama si Luiza, sisiguraduhin kong hinding-hindi mo na muling makikita ang liwanag ng araw.
Tumingin naman ako sa dalawang babae.
— At kayong dalawa. Lahat ng gawaing-bahay, pagluluto, paglilinis—kayo ang gagawa. Kung may makita akong dumi, ang mukha ninyo ang itatapak ko roon. Maliwanag?
Mabilis silang tumango, umiiyak sa takot.
— At ang pinakamahalaga, — idinagdag ko, habang lumalapit muli kay Renato at itinutok ang dulo ng kutsilyo sa ilalim ng kanyang baba. — Kung magsumbong kayo sa pulisya, o subukan ninyong sabihin sa iba na ako si Ana… tandaan ninyo, galing ako sa ospital ng mga baliw. May sertipiko ako na nagsasabing hindi ako normal. Kaya kahit anong gawin ko sa inyo, hindi ako makukulong sa totoong bilangguan. Ngunit kayo? Kayo ang mabubuhay sa isang impiyerno na ako ang namamahala.
Tumulo ang luha ni Renato, isang tunay na luha ng takot. Ang lalaking akala mo ay hari ay isa palang basahan kapag binaligtad ang sitwasyon.
Pumasok ako sa silid ni Luiza pagkatapos kong iwan silang tatlong nanginginig sa sala. Ang bata ay nakaupo sa kanyang kama, hawak ang isang lumang manika. Lumapit ako sa kanya at umupo sa tabi niya.
— Mama? — bulong niya, may pag-aalinlangan pa rin.
— Luiza, — sabi ko, habang hinahawakan ang kanyang maliliit na kamay. — Mula ngayon, walang sinuman ang mananakit sa iyo o kay Mama. Ang mga halimaw sa labas? Natututo na silang sumunod.
Ngumiti ang bata—isang tunay at magandang ngiti na matagal nang nawala sa kanyang mukha.
Nang sumunod na mga buwan, ang bahay sa Belo Horizonte ay nagbago. Si Renato ay naging isang tahimik at sunud-sunurang asawa, na laging nakayuko kapag pumapasok sa bahay. Si Dona Marta at Larissa ay nagtatrabaho nang walang kibo, natatakot sa bawat galaw ko. Sa paningin ng mga kapitbahay, si Camila ay naging isang matatag at may-awtoridad na babae, at ang kanyang abusadong asawa ay tila “nagbago” na.
Samantala, sa Hospital Psiquiátrico São Gabriel, si Camila ay ligtas. Sa ilalim ng pangalang Ana Valença, nagpapahinga siya sa isang tahimik na silid, malayo sa ingay at pananakit, dahan-dahang nagpapagaling ng kanyang sugatang kaluluwa. Ang mga doktor ay nagtataka kung bakit ang “marahas na si Ana” ay biglang naging napakatahimik at masunurin.
Kami ay magkamukha, dalawang mukha ng parehong barya. Ngunit ngayon, ang hustisya ay naibigay na sa sarili naming mga kamay. At habang ako ay humihinga, hinding-hindi ko hahayaang ang kadiliman ay manaig muli sa buhay ng aking kapatid at ng kanyang anak. Ang laro ay tapos na, at kami ang nanalo.