“Walang gatas ang asawa ko, at sinisi ko siya… hanggang sa umuwi ako nang maaga at natuklasan ko kung ano ang pinapakain sa kanya ng nanay ko.”

Akala ko mahina at pabaya ang asawa ko sa anak namin… pero nang umuwi ako nang maaga at matuklasan ko kung ano ang pinapakain sa kanya ng nanay ko, napagtanto kong nakatira pala ang halimaw sa sarili kong bahay.

“Anong klaseng ina ang hindi kayang pakainin ang sarili niyang anak?”

Lumabas ang mga salitang iyon sa bibig ko isang madaling araw, habang umiiyak ang aking sanggol kasabay ng isang desperadong panaghoy na parang kayang-kaya nitong durugin ang mga pader.

Nahihiya akong maalala sila ngayon.

Ngayon ay gagawin ko ang lahat para maalala ang sandaling iyon, luluhod sa harap ng aking asawa, at hihingi ng tawad bago pa lumala ang pinsala.

Advertisements

Pero nang gabing iyon, pagod na pagod ako. Pagod sa trabaho, sa utang, sa iyak ng sanggol, sa tatlong oras lang na tulog, sa paggising na may maitim na bilog sa mata at pagmamaneho papunta sa opisina na parang hindi naman naghihiwa-hiwalay ang katawan ko.

Ang aking asawang si Ananya ay nanganak labinlimang araw pa lamang ang nakalilipas.
Labinlimang araw.

At mukha siyang anino.

Bago siya manganak, mapupungay ang kanyang mga pisngi, maningning ang mga mata, at ang mahinang tawa na lumalabas tuwing may nakakahiya sa kanya. Ngunit pagkauwi niya galing sa ospital, nagsimula siyang manghina. Namumula ang kanyang mga pisngi. Dahan-dahan siyang naglalakad, nakayuko ang kanyang likod. Palaging malamig ang kanyang mga kamay. Minsan ay nakikita ko siyang nakaupo sa gilid ng kama, nakatitig sa aming anak na umiiyak nang may labis na pagkakasala na hindi ako komportable.

—“Wala akong gatas, Rohan,” sasabihin niya sa basag na boses. “Sinubukan ko, pero walang dumarating.”
Hindi ko maintindihan.

O kaya ayokong intindihin.
Ang anak kong si Aarav ay kumakapit sa dibdib niya at susubo nang husto. Pagkatapos ay hihiwalay siya, ang mukha ay namumula sa pagkadismaya, umiiyak na parang pinabayaan. Iiyak din si Ananya, ngunit tahimik. Tatakpan niya ang kanyang dibdib, iaayos muli ang kanyang dibdib, susubukan ang isang gilid, pagkatapos ay ang kabila, kakagatin ang kanyang mga labi.
Wala.

O halos wala.
At sa halip na hawakan siya, sinisi ko siya.

—”Kumain ka nang maayos,” sabi ko sa kanya. “Magpahinga ka. Kayang pakainin ng bawat babae ang kanyang anak kung aalagaan niya ang kanyang sarili.”
Napaka-ignorante ko noon.
Napakalupit ko.”

Nakatira sa amin ang nanay ko, ipinanganak siya isang linggo bago ang panganganak. Shanta ang pangalan niya, at isa siyang matatag at mapag-utos na babae—yung tipong magsasabing, “Pinalaki ko ang tatlong anak nang walang reklamo,” na para bang binibigyan siya nito ng karapatang balewalain ang pagod ng iba.

Nang ipanganak ni Ananya ang sanggol, iginiit ng aking ina na manatili.
“Walang alam ang isang bagong ina,” sabi niya. “Aalagaan ko siya. Magpokus ka sa trabaho, anak.”

Naniwala ako sa kanya.
Buwan-buwan ay binibigyan ko siya ng pera para sa mga gastusin sa bahay. Higit pa sa karaniwan naming ginagastos. Eksaktong isang libong dolyar. Inililipat ko ito tuwing unang araw ng bawat buwan at sinabi sa kanya:

—“Ma, bilhin mo na ang kahit anong kailangan ni Ananya. Mga sopas, manok, prutas, gatas—kahit ano. Siguraduhin mong kumakain siya nang maayos para gumaling siya.”
Ipapatong niya ang kamay sa balikat ko.

—“Huwag kang mag-alala, anak. Inaalagaan ko ang asawa mo na parang isang reyna. Nagluluto ako ng sopas ng manok, gulay, lugaw, lahat araw-araw para sa kanya. Maswerte ang sinumang manugang na babae kung may biyenan akong katulad ko.”
Ngumiti ako.
Naniwala ako sa kanya.
Dahil siya ang aking ina.
At iyon ang una kong kaduwagan.

Sa bahay, hindi bumuti ang mga bagay-bagay.
Gabi-gabi umiiyak si Aarav. Sinubukan ni Ananya na magpasuso, pero nabigo, umiiyak, nagbibigay ng gatas na formula kahit kaya naman namin—pero palaging tumututol ang nanay ko.

—”Masyadong mahal ang formula,” sasabihin niya. “Kung mas magsisikap siya, darating ang gatas. Noong panahon natin, wala pang mga ganoong bagay, at lumalakas pa rin ang mga sanggol.”
Yumuko si Ananya.
Di-nagtagal, inulit ko rin ito nang hindi ko namamalayan.

—”Makinig ka sa nanay ko,” sabi ko sa kanya isang gabi. “Alam niya ang mas makakabuti.”
Tiningnan ako ni Ananya nang may luha sa mga mata.

—“Sinusubukan ko, Rohan.”
—“Kung gayon, magsikap ka pa,” sagot ko.
Nadurog siya sa sinabing iyon.

Nakita ko ito.

Nakita ko siyang nanliit, parang pinisil ng isang di-nakikitang kamay ang puso niya.
Pero patuloy na umiiyak ulit si Aarav, at tinakpan ko ang mukha ko ng unan, galit na galit sa buhay, sa ingay, sa asawa ko, sa lahat—maliban sa iisang taong tunay na karapat-dapat dito.

Isang madaling araw, pagkatapos ng halos isang oras na walang tigil na pag-iyak, napasigaw ako.
“Tama na, Ananya!” sigaw ko. “Hindi ka ba nahihiya? Tingnan mo ang sanggol. Ang payat niya. Mukha siyang may sakit. Anong klaseng ina ka kung hindi ka man lang makakain nang maayos para makagawa ng gatas?”

Nakaupo siya sa kama habang kayakap si Aarav, nakabukas nang maluwag ang kanyang blusa, at tumutulo ang kanyang mga luha.
—”Pasensya na,” bulong niya. “Kumakain ako… Sinusubukan ko talagang kumain.”
—”Kung gayon, bakit hindi pa bumubuti ang pakiramdam mo?”

Hindi siya sumagot.
Yumuko lang siya.

Kinuha ko ang unan ko at natulog sa sofa.
Matulog na.

Parang kaya ko.
Walang tigil ang pag-iyak ng anak ko sa pinto.
At ang asawa ko naman ay umiiyak, mas tahimik, pero nandoon pa rin.

Kinabukasan, umalis ako papuntang trabaho nang hindi siya masyadong tinitingnan. Nasa kusina ang nanay ko at nagtitimpla ng tsaa.
—”Masyadong sensitibo si Ananya,” sabi niya sa akin. “Huwag mo siyang palakihin. Ang mga babaeng pagkatapos manganak ay kadalasang umaarte na parang biktima para manipulahin.”

—“Gusto ko lang kumain ang sanggol,” sagot ko.
—“Kakain siya. Huwag kang mag-alala. Ako na ang bahala.”

Pinakalma ako ng “Ako na ang bahala dito”.
Nakakasuka ang pakiramdam ko ngayon.

Nang Huwebes na iyon, nawalan ng kuryente ang opisina noong kalagitnaan ng umaga. Nasira ang isang transformer sa industrial area at pinauwi kami bago mag-alas-onse.

Naisip kong tumawag muna.
Pero napagdesisyunan kong huwag na lang.

Gusto ko sanang umuwi bilang sorpresa. Dumaan ako sa isang botika at bumili ng isang malaking lata ng imported na formula ng sanggol—isang bagay na napakamahal na aakalain kong hindi naman kailangan noon. Bumili rin ako ng mga bitamina para kay Ananya at ilang sariwang prutas.

Nagmaneho ako pauwi na parang isang mabuting asawa, sa unang pagkakataon makalipas ang ilang araw.

Kay saklap ng kayabangan ng isang taong huli nang dumating at naniniwala pa ring may inililigtas siya.
Pagpasok ko, halos hindi pa nakakasara ang pinto.

Tahimik ang bahay.
Hindi ang payapang katahimikan ng isang natutulog na sanggol.

Isang kakaibang katahimikan.
Mabigat.

Yung tipong parang tinatago ang hiya.
Iniwan ko ang mga bag sa sala at naglakad papunta sa kusina. Inakala kong nasa palengke si nanay o bumibisita sa mga kapitbahay. Inakala kong nagpapahinga si Ananya.

Pagkatapos ay nakita ko siya.
Ang aking asawa ay nakayuko sa isang sulok ng kusina, malapit sa mesa.

Mabilis siyang kumakain.
Desperado.
Parang may nagnanakaw ng pagkain.

May hawak siyang malalim na plato at lumang kutsara. Bawat ilang subo ay tumitingin siya sa pinto. Basa ang kanyang mga pisngi—hindi dahil sa singaw. Dahil sa luha.
Natigilan ako.
—”Ananya?”

Napatalon siya sa gulat. Nahulog ang kutsara sa sahig.
Nang makita niya ako, namutla ang mukha niya.
—”Rohan… anong ginagawa mo rito?”

Tiningnan ko ang plato.
Sinubukan niya itong takpan gamit ang dalawang kamay.

May kung anong nagliwanag sa loob ko dahil sa kilos na iyon.
Hindi sa tamang paraan noong una.

—”Anong kinakain mo?” tanong ko.
—”Wala. Katatapos ko lang.”

—”Tingnan ko.”
—”Hindi, Rohan, pakiusap…”

Hinila ko palayo ang plato.
Naamoy ko na ang amoy bago pa man ito maamoy.

Lumang kanin iyon, matigas na patpat-patpat. Matubig na sabaw na may malamig na mantika sa ibabaw. Maitim na piraso ng karne, halos kulay abo, na may maasim na amoy. Sa ilalim ay may mga butong pinili, ulo ng isda, mga piraso ng isang bagay na hindi dapat ihain sa isang babaeng kakapanganak lang.
Naduduwal ako.
—”Ano ito?”

Nagsimulang umiyak si Ananya.
—”Huwag mong sabihin sa nanay mo.”
Nanlamig ang buong katawan ko.

—”Ano?”
Lumuhod siya sa harap ko, na parang siya ang may kasalanan.
—”Please, Rohan. Huwag mong sabihin sa kanya na nakita mo ako. Magagalit siya.”

Tiningnan ko ang plato.
Pagkatapos ay tumingin ako sa kanya.
Payat. Maputla. Nanginginig.

Ang asawa ko.
Ang ina ng anak ko.

“”Ananya,” sabi ko, nabasag ang boses, “ito ba ang kinakain mo?”
Tinakpan niya ang mukha niya.

At saka ako sinagot ng kanyang katahimikan bago pa man ako makapagsalita.

Related Posts

“Nay, Sunduin Mo Ako… Ang Pamilya ng Asawa Ko, Huwag Mo Akong Isama”: Isang Koronel ng Hukbong Katihan ng Estados Unidos ang Nagmadaling Iligtas ang Kanyang Anak na Babae, Ngunit Nang Sinubukan Siyang Pahiyain ng Isa sa Pinakamakapangyarihang Pamilya ng Amerika, Nalaman Nila Nang Huli Na Ang Lahat Na Napili Nila Ang Maling Ina Bilang Kaaway

I was still wearing my uniform when I left Fort Liberty that evening. My black dress jacket was perfectly pressed. The ribbons and medals on my chest…

Nabuntis ang kapatid ko sa anak ng asawa ko. Pagkatapos ay ipinakita niya ito sa pamamagitan ng mikropono sa harap ng tatlong daang bisita, sa kalagitnaan ng pagdiriwang ng aking ikasampung anibersaryo ng kasal.

Inagaw niya ang mikropono mula sa DJ. “Buntis ako sa anak ni Eric,” sabi ni Natalie. Tapos ngumiti siya. Sa akin. Nadulas ang baso ng alak ni…

Buong kwento: Pagkatapos kong maipanganak ang aming mga triplets, pumasok ang aking asawa sa aking silid sa ospital kasama ang kanyang kabit — na buong pagmamalaking may dalang Birkin bag.

Nang gabing iyon ay umiyak ako hanggang sa wala nang natitirang luha, yakap ang aking tatlong anak na lalaki habang ang alingawngaw ng tawa ni Adrian ay…

Sinampal ng nanay ko ang anak ko dahil sa isang laruan at nagkunwari ang buong pamilya na hindi nila nakita ang dugo. Hindi ako umimik; dinala ko siya sa ospital…

Hindi ito kailangan. Nakatayo ang nanay ko habang nakapatong ang kamay sa sandalan ng armchair, kasingputla ng dingding kung saan nakasabit pa rin ang litrato ko sa…

Noong araw na nakatanggap ako ng milyun-milyong dolyar na kabayaran para sa aksidenteng muntik na akong maparalisa, wala akong sinabi kahit isa. Binilhan ko lang ang anak ko ng isang napakamahal na laptop para sa kanyang pag-aaral… pero habang inililipat ko ang kanyang mga file mula sa kanyang lumang computer, may lumabas na litrato kung saan niyakap niya ang kabit ng aking asawa na may caption na: “Ang tunay kong ina ay nararapat na makasama sa aming bagong bahay.” Pagkatapos, may tumawag gamit ang pangalang “Nanay Irene,” at narinig ko ang aking asawa na nagsabi: “Ngayong gabi, sa wakas ay naalis na natin ang istorbo.”

Ang unang linya ng testamento ay mababasa: “Iniiwan ko ang ari-arian na matatagpuan sa Coyoacán kay Teresa Aguilar, dahil siya lang ang taong nagmalasakit sa akin nang…

Naglilingkod ako sa isang war zone bilang combat medic nang padalhan ako ng kapitbahay ko ng video. Kinakaladkad ng boyfriend ng asawa ko ang anak ko papasok sa bahay.

“Ano ang mangyayari?” Tiningnan ni David ang nagyelong video sa screen: Si Matthew na puno ng luha ang mukha, ang kamay ni Brian sa kanyang buhok, si…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *