Pagkalipas ng halos anim na buwan, akala ko tapos na ang lahat.
Nakulong si Barrera.
Patuloy ang kaso laban sa biyenan ko.
At si Diego… unti-unti nang bumabalik sa dati.
Pero may isang bagay na hindi kailanman tuluyang nawala.
Ang takot sa tuwing gigising ako bandang 2:17 ng madaling-araw.
Kasi kahit ligtas na kami, may bahagi ng utak ko na naghihintay pa rin makarinig ng:

Tok.
Tok.
Tok.
Tatlong mahihinang katok.
Minsan napapabangon ako para tingnan kung naka-lock ang lahat ng pinto.
Minsan naman, naaabutan ko si Diego na gising na rin, nakaupo sa gilid ng kama habang tahimik na nakatitig sa dilim.
Hindi na namin kailangang sabihin kung ano ang iniisip namin.
Pareho naming alam:
May mga bagay na hindi natatapos sa oras na mailigtas ka.
May mga gabi na nananatili sa loob mo habambuhay.
Isang gabi, habang nagluluto ako ng hapunan, biglang tumunog ang cellphone ni Diego.
Unknown number.
Hindi niya sana sasagutin, pero may kakaiba sa mukha niya nang makita ang area code.
Mabagal niya iyong sinagot.
Tahimik siya nang halos isang minuto.
Pagkatapos ay unti-unting nawala ang kulay ng mukha niya.
“Anong problema?” tanong ko agad.
Hindi siya sumagot.
Dahan-dahan lang niyang ibinaba ang cellphone.
“Patay na raw si Mama.”
Parang tumigil ang paligid.
Kahit matapos ang lahat ng ginawa niya…
kahit matapos niya tayong halos sirain…
iba pa rin kapag narinig mong patay na ang sarili mong ina.
Nalaman naming inatake siya sa puso habang nasa detention facility.
Mag-isa.
Walang pamilya sa tabi niya.
Walang umiiyak.
Walang humahawak sa kamay niya.
At ang pinakahuling sinabi raw niya bago mawalan ng malay ay:
“Nasaan si Diego?”
Tatlong araw hindi nagsalita si Diego pagkatapos noon.
Pakiramdam ko may bahagi sa kanya na bata pa rin—iyong batang minsang naniwalang mahal siya ng nanay niya.
At kahit gaano kasama ang isang tao…
mahirap pa ring ilibing ang ideya ng magulang.
Akala ko doon na matatapos ang lahat.
Nagkamali ako.
Dahil isang linggo matapos mailibing ang biyenan ko, may dumating na package sa bahay.
Walang return address.
Lumamig agad ang sikmura ko.
Nasa sala kami ni Diego nang buksan niya iyon.
Sa loob ay may lumang VHS tape.
At isang note.
Tatlong salita lang:
“Hindi pa tapos.”
Pakiramdam ko bumalik lahat ng hangin ng gabing iyon.
Tahimik kaming nagkatinginan.
Pagkatapos ay mabilis na tumakbo si Diego papunta sa lumang storage cabinet kung saan nakatago pa ang player ng ama niya.
“Diego…” nanginginig kong sabi. “Baka dapat tawagin muna natin ang pulis.”
Pero umiling siya.
“Hindi ko kayang hindi malaman.”
Isinaksak niya ang tape.
Nag-flicker ang screen.
At ilang segundo lang…
lumitaw ang mukha ng biyenan ko.
Mas bata siya roon.
Siguro mga sampung taon pa bago mamatay ang biyenan kong lalaki.
Nakaupo siya sa harap ng camera na parang may nire-record na confession.
Pagkatapos ay nagsimula siyang magsalita.
“At kung pinapanood mo ito, ibig sabihin may sumira na sa pamilyang ito.”
Naramdaman kong nanigas si Diego sa tabi ko.
“Lahat ng ginawa ko… ginawa ko para maprotektahan kung ano ang sa atin,” pagpapatuloy niya. “Ang pamilya natin ay hindi itinayo para mapunta sa mahihina.”
“Mahihina?”
Napahigpit ang kamao ni Diego.
Pagkatapos ay may isa pang taong pumasok sa frame.
At doon tuluyang tumigil ang tibok ng puso ko.
Hindi si Barrera.
Hindi si Edgar.
Kundi ang lalaking nag-certify ng aksidente ni Diego.
Ang police officer na unang nag-abot sa akin ng death report ng asawa ko.
Ngumiti siya sa camera.
“At kung may manonood man nito,” sabi niya, “sigurado akong huli na para baguhin pa ang lahat.”
Biglang pinatay ni Diego ang TV.
“Hindi…” mahina niyang sabi.
Parang muli siyang nawalan ng hangin.
“Kasama siya.”
At doon namin naintindihan ang mas nakakatakot na katotohanan:
Hindi lang pamilya niya ang kasali.
Mas malawak iyon.
Mas matagal.
At posibleng hindi pa talaga tapos.
Kinagabihan ding iyon, may narinig kaming tunog mula sa labas ng bahay.
Tok.
Tok.
Tok.
Tatlong katok.
Pareho kaming napatingin sa pinto.
Walang gumalaw.
Pagkatapos ay narinig namin ang boses ng anak namin mula sa taas.
“Mommy?”
Mabilis akong tumakbo paakyat.
Niyakap ko siya nang sobrang higpit na halos hindi siya makahinga.
At habang hawak ko siya, doon ko naintindihan ang pinakamasakit na bahagi ng lahat:
Hindi na kami natatakot para sa sarili namin.
Natuto na kaming mabuhay sa takot.
Pero kapag may anak ka na…
lahat ng bangungot ay nagiging mas personal.
Mabagal akong lumingon kay Diego habang nasa hagdan.
At sa unang pagkakataon mula nang mailigtas siya…
nakita kong bumalik sa mga mata niya ang parehong takot na nakita ko noong gabing narinig ko ang boses niya mula sa likod ng nakakandadong pinto.