NAHULI KO ANG ASAWA KO NA NAHAHALIK SA IBANG BABAE SA GITNA MISMO NG LIBING NG INA KO, PERO ANG MAS NAKAKAKILABOT AY KAMUKHANG-KAMUKHA KO ANG BABAE NA IYON. NANG MAGTATALAK NA SANA AKO, LUMINGON SIYA, NGUMITI, AT BUMULONG: “SA WAKAS, DUMATING KA NA PARA PALITAN ANG PWESTO NG BANGKAY NA ITO.”
Hindi ko alam kung ano ang mas masakit—ang mamatayan ng ina o ang makita ang kataksilan ng asawa ko sa harap mismo ng kabaong. Nanigas ang buong katawan ko habang nakatago sa likod ng makapal na kurtina ng funeral parlor.
Si Mark, ang lalaking pinagkatiwalaan ko ng buong buhay ko, ay nakayakap sa isang babaeng nakasuot ng itim na belo. Pero nung tinanggal ng babae ang takip sa mukha, muntik na akong himatayin.
Mismong mukha ko ang nakita ko.
“Mahal, sandali na lang,” sabi ni Mark habang hinahaplos ang pisngi ng babaeng kamukha ko. “Konting tiis na lang, makukuha na natin ang lahat ng ari-arian na iniwan ng matanda.”
“Sigurado ka bang hindi siya makakahalata?” tanong ng babae sa boses na eksaktong katulad ng sa akin.
“Hindi siya makakahalata dahil sa tingin ng lahat, siya ang nababaliw,” sagot ni Mark na may halong tawa.
Hindi ko na napigilan ang sarili ko. Humakbang ako palabas at sumigaw, “Mark! Anong kahulugan nito?!”
Sabay silang lumingon sa akin. Pero imbes na matakot o magulat, dahan-dahang ngumiti si Mark—isang ngiting hindi ko pa nakikita sa loob ng limang taon naming pagsasama. Isang ngiting puno ng panganib.
“O, nandito na pala ang totoong asawa ko,” sabi ni Mark nang may malamig na tono.
Lumapit sa akin ang babaeng kamukha ko. Hinawakan niya ang kamay ko, at ang lamig ng balat niya ay parang yelo na bumaon sa buto ko.
“Salamat sa pagdating, Elena,” bulong niya sa tenga ko. “Alam mo ba, matagal nang bakante ang kabaong na yan sa loob. Hindi talaga dyan nakalagay ang nanay mo.”
Nanlaki ang mga mata ko. “Anong sinasabi mo? Nasaan ang nanay ko?!”
Lumingon si Mark sa kabaong at dahan-dahang binuksan ang takip nito. Pagdungaw ko sa loob, wala doon ang bangkay ng nanay ko. Sa halip, puno ito ng mga litrato ko—mga litrato ko na kinunan habang natutulog ako, habang naliligo, at habang umiiyak sa sementeryo.
At sa gitna ng mga litrato, may isang wedding ring na may bahid ng dugo.
“Elena, hindi ka ba nagtataka kung bakit wala kang maalala sa nangyari kagabi?” tanong ni Mark habang inilalabas ang isang syringe mula sa kanyang bulsa.
Bigla akong nakaramdam ng hilo. Ang huling naaalala ko lang ay uminom ako ng tubig na ibinigay ni Mark bago kami pumunta rito.
“Tapos na ang papel mo sa mundong ito, Elena,” sabi ng babaeng kamukha ko habang dahan-dahang tinatanggal ang kanyang singsing. “Mula ngayon, ako na ang legal na asawa ni Mark. At ikaw…”
Itinuro niya ang loob ng kabaong.
“Ikaw ang magsisilbing ‘bangkay’ na ililibing bukas sa harap ng lahat ng kamag-anak natin.”
Sinubukan kong tumakbo pero bago pa ako makarating sa pinto, naramdaman ko ang pagtusok ng karayom sa leeg ko. Unti-unting nagdilim ang paningin ko habang naririnig ko ang huling sinabi ni Mark.
“Paalam, Elena. Huwag kang mag-alala, maganda ang magiging libing mo.”
Naramdaman kong binuhat nila ako at inihiga sa loob ng malamig na kabaong. Pero bago tuluyang sumara ang takip, nakita ko ang isang bagay sa kamay ng babaeng kamukha ko na nagpapatigil ng tibok ng puso ko…