
Sa gabi ng aming graduation ball, nagmungkahi ang class president namin na mag-bunutan para sa hatian ng kuwarto sa aming huling trip.
“Tadhana ang magdidikta! Kahit babae o lalaki, ang makabunot ng parehong numero, sila ang magkasama sa isang kuwarto. Exciting ’di ba?”
Apat na taon sa kolehiyo, tatlong taon na kaming magkasintahan ni Paolo, pero walang nakakaalam.
Dinukot ko ang kamay ko sa kahon, kumuha ng isang bola, at naghintay kung sino ang magiging kapareha ko.
Nang si Paolo na ang bumunot, nakakuha siya ng “Numero 7.”
Agad na sumigaw ang class president:
“Ang kapareha sa Room 7 ay si — Teresa!”
Si Teresa—ang babaeng dati niyang niligawan nang husto—ay biglang namula ang mukha.
Naghiyawan ang buong klase, sinasabing ito ay “tadhana.”
Nanatili lang akong tahimik.
Hindi nila alam na bago magsimula ang laro, narinig ko ang bulong ng class president kay Paolo:
“Piliin mo ’yung bolang may maliit na gatla, sinadya ko ’yan para magkasama kayo ni Teresa.”
Habang pinapanood ko si Paolo na nakangiti nang matamis habang papalapit kay Teresa para tulungan itong magbuhat ng maleta…
Napangiti na lang din ako.
Sa loob ng tatlong taon, hindi man lang pala sapat ang paghihintay ko para maging matapang siyang aminin ang relasyon namin sa harap ng lahat.
Sa pagkakataong ito, ako na ang mauunang bumitaw.
⸻
1
Hindi pa tapos ang anunsyo ng lahat ng kuwarto, pero abot-langit na ang excitement sa resort.
Binigyan sila ng class president ng mga pulang wristband at muling nagpaalala:
“Uulitin ko ang rules ha, parehong numero, isang pares. Sa loob ng tatlong araw at dalawang gabi nating bakasyon, dapat laging magkasama ang magkapares base sa kulay ng wristband. Bawal ang solo flight!”
May mga sumipol sa gitna ng karamihan, at may mga lalaking tinapik pa sa balikat si Paolo.
Namumula ang pisngi ni Teresa habang isinusuot ang wristband, nagtatago sa likod ni Paolo.
Bahagyang kumurba ang labi ni Paolo, hinarang ang braso niya sa harap ng babae:
“Huwag niyo na siyang asarin, mahiyain ’yan.”
“Wow, ang bilis naman mag-protect! Guys, ingat kayo, baka kapag nagtampo si Teresa, resbakan tayo ni Paolo!”
Muling naghiyawan ang lahat.
Nakatayo lang ako sa gilid, mahigpit ang hawak sa bola sa kaliwang kamay habang hila-hila ang mabigat na maleta sa kanan.
Bago kami umalis, isiniksik ni Paolo ang mga gamit niya sa maleta ko:
“Sa biyahe, ako na magdadala ng lahat ng bag mo, pero baka hindi ko na kayang humila ng dalawang maleta.”
Itinuro pa niya ang maliit kong shoulder bag: “Ito na lang dadalhin ko, mahaba ang strap, hindi masakit sa balikat.”
Tatlong taon kaming magkarelasyon, pero kahit kailan hindi siya nagpakita ng lambing sa harap ng mga kaklase namin, at mas lalong hindi niya ako tinulungan sa gamit.
Kaya naman sobrang saya ko kanina, akala ko gagamitin niya ang trip na ito para ipakilala ako.
Pero sa unang araw pa lang, maleta na ni Teresa ang bitbit niya.
Ang braso na humaharang para protektahan ang babae, bitbit din ang maliit na bag ni Teresa.
Napakabigat ng maleta ko, halos tumagilid na ang katawan ko sa bigat. Mula daliri hanggang balikat, ramdam ko ang matinding hapdi.
Ibinaba ko ang maleta at tumikhim, pilit pinakalma ang bara sa aking lalamunan.
Pagkatapos ay itinaas ko ang aking kamay:
“Excuse me…”
Lumingon ang lahat. Masigla pa ring sumagot ang class president:
“Bakit, Mara? Kaibigan mo si Teresa, bilang ‘representative’ ng panig ng babae, may sasabihin ka ba?”
Natigilan si Teresa, tila naging pilit ang ngiti.
Si Paolo naman ay biglang tumingin sa akin, ang mga mata niya ay puno ng kaba at tila nagbabanta.
Pero mali ang iniisip niya.
Itinaas ko lang ang bola sa kamay ko at nagtanong:
“Sino ang Numero 3?”
Lumingon-lingon ang class president at nakita ang isang lalaking nagtaas ng kamay sa kabilang panig:
“Ako.”
Si Dante, isang tahimik at hindi masyadong napapansing kaklase.
Tumawa ang class president:
“Ah, si Dante pala! Alam kong single ka. Mara, kumusta ka naman? Kung single ka rin, okay lang na magkasama kayo, pero kung may boyfriend ka, pwede kitang ilipat sa kuwarto ng mga babae…”
Pinutol ko agad ang sasabihin niya:
“Single ako.”
Sa gilid ng aking mga mata, nakita ko ang pagluwag ng kunot sa noo ni Paolo, bago ito muling bumalik sa pagkakunot.
Tumingin siya kay Dante, pero mabilis na iniabot ng class president ang orange na wristband:
“Perfect! Parehong single, baka dito na kayo magkatuluyan!”
Tinanggap ko ang wristband at magalang na tumango: “Salamat.”
Nang muli kong buhatin ang maleta, naramdaman ko ang isang matalas na tingin na nakasunod sa akin.
Hindi ko alam kung ano ang itsura ng mukha niya sa oras na iyon.
Pero siguro… nakahinga na siya nang maluwag.
Matapos ang hatian, pumila na ang lahat para sa check-in.
Umalis muna si Teresa para tumawag sa bahay nila. Nanatili si Paolo sa likuran, naghintay hanggang sa ako na lang ang natira bago inilabas ang mga ID nila.
“Lumapit ka sa class president, sabihin mong ayaw mong makasama ang lalaki. Magpalipat ka sa kuwarto ng babae o kumuha ka ng sarili mong room, ako na magbabayad ng dagdag.”
Mababa ang boses niya, nakatingin lang sa harap at hindi man lang ako tinapunan ng sulyap.
Habang hinihintay namin ang susi ng aming mga kuwarto, bawat salitang binitawan ni Paolo ay parang patalim na unti-unting humahati sa puso ko.
“Gawin mo na, Mara. Huwag mo nang hintayin na magalit ako,” dagdag pa niya, ang boses ay puno ng awtoridad pero halatang may halong takot na baka mabuko ang sikreto namin.
Tumingin ako sa kanya, sa mga matang dati ay puno ng pangako, pero ngayon ay puno na ng pagkakait.
“Bakit?” mahina kong tanong. “Bakit kailangang ako ang mag-adjust? Hindi ba’t ang swerte mo nga? Magkasama kayo ng ‘tadhana’ mo sa iisang kuwarto. Bakit pati ang matutulugan ko, gusto mo pang pakialaman?”
Bahagyang nanlaki ang mga mata ni Paolo. Hindi siya sanay na sinasagot ko siya nang ganito. Sa loob ng tatlong taon, ako ang laging sumusunod, ang laging nagtatago sa dilim para protektahan ang imahe niya bilang ‘ideal bachelor’ ng campus.
“Mara, seryoso ako. Lalaki si Dante. Hindi mo siya kilala—”
“At ikaw?” pagputol ko sa kanya. “Kilala ba kita? Kasi ang Paolo na kilala ko, hinding-hindi hahayaang ang girlfriend niya ang magbuhat ng mabigat na maleta habang bitbit niya ang cute na bag ng ibang babae.”
Eksaktong bumalik si Teresa mula sa pagtawag. Agad na nagbago ang mukha ni Paolo—mula sa pagiging strikto, naging malambing at maalaga ito sa isang kurap lang.
“Paolo, okay na ba ang room natin? Sabi ni Mommy dapat mag-ingat daw ako,” ani Teresa habang kumakapit sa braso ni Paolo.
“Oo, okay na. Huwag kang mag-alala, nandito ako,” sagot ni Paolo, habang ang mga mata niya ay nananatiling nakatitig sa akin, tila nagbabanta na gawin ko ang iniutos niya.
Ngumiti ako nang mapait. Sa harap nila, kinuha ko ang aking orange na wristband at mahigpit na isinuot sa aking braso.
“Dante!” tawag ko sa lalaking kanina pa naghihintay sa gilid.
Lumapit si Dante, medyo naguguluhan. “Bakit, Mara?”
“Tara na? Kunin na natin ang susi ng Room 3. Mukhang marami tayong pag-uusapan para mas makilala ang isa’t isa, ’di ba?”
Ramdam ko ang tensyong bumabalot kay Paolo. Ang kamao niya ay nakakuyom na sa gilid ng kanyang pantalon. Gusto niyang sumabog, gusto niyang hilahin ako palayo, pero wala siyang karapatan. Dahil sa kwentong ito, siya ang pumili na maging estranghero sa akin.
“Mara!” pigil na sigaw ni Paolo nang magsimula na kaming maglakad ni Dante.
Tumigil ako pero hindi lumingon. “Enjoy your trip, Paolo. Enjoy your destiny.”
Pagkapasok namin sa elevator, doon lang ako nanghina. Pero nang makita ko ang repleksyon ni Paolo sa labas ng nagsasarang pinto—nakatayo sa gitna ng lobby, bitbit ang gamit ng ibang babae habang nakatingin sa akin na tila nawalan ng direksyon—alam kong tama ang desisyon ko.
Sa tatlong araw na ito, hindi lang resort ang pupuntahan ko. Pupunta ako sa dulo ng pasensya ko, at doon, tuluyan ko nang iiwan ang lahat ng alaala namin.
Ang tatlong araw na bakasyon ay naging isang mahabang bangungot para kay Paolo, habang para sa akin, ito ang simula ng aking paglaya.
Sa bawat aktibidad, hindi ko siya tinitingnan. Habang siya ay abala sa pag-aalaga kay Teresa sa ilalim ng init ng araw, ako naman ay tahimik na nakikipag-usap kay Dante. Natuklasan ko na si Dante ay isang matalinong tao na mahilig din sa sining—isang aspeto ng buhay ko na laging binabalewala ni Paolo.
Noong huling gabi, nagkaroon ng bonfire party sa tabing dagat. Nakaupo kami ni Dante malapit sa apoy nang biglang lumapit si Paolo, amoy alak at magulo ang buhok.
“Mara, kailangan nating mag-usap. Ngayon na,” mariin niyang sabi, hindi pinapansin ang mga kaklaseng nakatingin.
Tumayo ako nang mahinahon. “Tapos na tayong mag-usap, Paolo. Tatlong taon tayong nag-usap sa dilim. Ngayong nasa liwanag na tayo, wala na akong gustong sabihin.”
“Ano bang problema mo? Dahil ba kay Teresa? Alam mong laro lang ‘yun, ‘di ba? Para sa atin din naman ‘yun, para hindi tayo pag-usapan!” sigaw niya, ang boses ay nagsisimula nang kumuha ng atensyon.
Ngumiti ako, isang ngiting puno ng pagod. “Hindi, Paolo. Hindi ito tungkol kay Teresa. Tungkol ito sa pagpili mo na itago ako habang buong bangga mong ipinaglalaban ang iba. Ang ‘duyen’ o tadhana na sinasabi mo? Ikaw ang gumawa niyan. Pinili mong maging sinungaling.”
Sa harap ng lahat ng aming mga kaklase, inilabas ko ang aking cellphone at iniabot sa kanya ang isang nakabukas na mensahe—ang huling mensahe ko sa kanya.
“Ipinadala ko na ang listahan ng lahat ng gamit mo na nasa akin. Ipadadala ko na lang sa opisina mo sa susunod na linggo. Huwag mo na akong tatawagan.”
“Mara, sandali—” susubukan niya sana akong hawakan sa braso, pero humarang si Dante.
“Pare, tama na. Naririnig mo naman siya, ‘di ba?” mahinahong sabi ni Dante, pero may babala sa kanyang mga mata.
Tumalikod ako at naglakad palayo sa liwanag ng bonfire, patungo sa madilim na bahagi ng dalampasigan kung saan ang tanging naririnig ay ang hampas ng mga alon. Ramdam ko ang pagpatak ng luha, pero kasabay nito ang isang kakaibang gaan sa aking dibdib.
Makalipas ang Isang Buwan
Nakatanggap ako ng balita na hindi naging maganda ang ugnayan nina Paolo at Teresa. Ang “tadhana” na pilit nilang binuo ay gumuho rin dahil sa kawalan ng tiwala. Si Paolo ay paulit-ulit na nagpapadala ng mga bulaklak sa bahay ko, humihingi ng tawad, nangangakong ipakikilala na ako sa buong mundo.
Pero huli na ang lahat.
Nasa isang maliit na cafe ako, naghahanda para sa aking pag-alis patungong ibang bansa para sa aking Master’s degree. Isang pamilyar na anino ang tumabi sa akin.
“Handa ka na ba para sa bagong simula?” tanong ni Dante habang inilalapag ang isang tasa ng kape.
Tumingin ako sa labas ng bintana, sa sikat ng araw na nagbibigay ng pag-asa sa kalsada. Wala nang maletang mabigat, wala nang mga lihim na dapat itago.
“Oo,” sagot ko nang may tunay na ngiti. “Sa wakas, ako naman ang pipili para sa sarili ko.”
Dahil ang tunay na tadhana ay hindi matatagpuan sa isang bunutan ng bola o sa mga bulong ng ibang tao. Ang tunay na tadhana ay ang lakas ng loob na iwanan ang taong hindi ka kayang pahalagahan, upang bigyang-daan ang taong handa kang panindigan sa harap ng buong mundo.