“Sana naging masunurin ka na lang, Elena. Sana hindi mo na lang binalak na iwan ako,” bulong ni David habang patuloy sa paghukay.
Basang-basa siya ng pawis kahit malamig ang simoy ng hangin dito sa aming bahay sa Tagaytay. Ang bawat baon ng pala sa lupa ay parang saksak sa puso ko. Isang oras lang ang nakalipas nang mag-away kami dahil sa desisyon kong makipaghiwalay at lumipad patungong Amerika.
“Akala mo ba ganoon lang kadali iyon? Na pagkatapos ng lahat ng sakripisyo ko, tatalikuran mo lang ako?”
Nagtatago ako sa likod ng makapal na kurtina sa ikalawang palapag. Hawak ko ang cellphone ko, pero laking gulat ko nang makitang wala itong signal. Pinutol niya rin ang linya ng internet.
Dahan-dahan siyang tumigil sa paghuhukay at tumingin sa direksyon ng bintana ko. Kahit madilim, ramdam ko ang titig niyang parang sa isang hayop na nag-aabang ng biktima.
“Alam kong gising ka, Elena. Alam kong pinapanood mo ako,” sigaw niya habang dahan-dahang naglalakad patungo sa pinto ng bahay.
Mabilis akong tumakbo sa pinto ng kwarto ko at sinubukang i-lock ito, pero wala na ang susi! Nawawala ang lahat ng susi sa loob ng bahay. Narinig ko ang mabibigat niyang yapak sa hagdan. Isa… dalawa… tatlo…
“Tok! Tok! Tok!”
“Elena… buksan mo ang pinto. May ipapakita ako sa iyo sa loob ng vali mo. Isang sorpresa na hindi mo malilimutan,” ang boses niya ay kalmado na ngayon, pero mas nakakatakot kaysa noong sumisigaw siya.
Nanginginig kong kinuha ang isang vase sa lamesa para pang-depensa. “Huwag kang lalapit, David! Tatawag ako ng pulis!”
Tumawa siya nang malakas sa labas. “Pulis? Tingnan mo muna ang laman ng drawer mo, mahal. Nandoon ang badge ng tatay mong pulis, ‘di ba? O baka gusto mong makita kung nasaan na talaga ang katawan niya?”
Biglang bumukas ang pinto kahit wala itong susi. Nanlaki ang mga mata ko nang makita ko ang hawak niya sa kaliwang kamay. Hindi ito kutsilyo, kundi ang singsing na suot ng tatay ko na matagal nang nawawala.
“Handa ka na bang makasama siya, Elena?”

Ang bawat salita ni David ay parang yelong dumadaloy sa aking likuran. Ang singsing na hawak niya—ang gintong singsing na may tatak ng Philippine National Police na hindi kailanman inalis ni Papa sa kanyang daliri—ay kumikislap sa ilalim ng malamig na liwanag ng buwan na tumatagos sa bintana.
“Nasaan si Papa, David?” nanginginig kong tanong. “Anong ginawa mo sa kanya?”
Hindi siya sumagot agad. Pumasok siya sa silid nang may dahan-dahang hakbang, bitbit ang pala na puno pa ng sariwang lupa. Ang amoy ng basang lupa at pawis ay humalo sa amoy ng takot sa loob ng kwarto. Inilapag niya ang singsing sa ibabaw ng aking dresser, malapit sa aking mga paboritong pabango.
“Ang tatay mo ay masyadong mapanghimasok, Elena. Akala niya ay mailalayo ka niya sa akin sa pamamagitan ng pag-iimbestiga sa nakaraan ko,” bulong ni David habang sinusuri ang kanyang mga kuko na may dumi ng lupa. “Kaya doon sa hukay na ginagawa ko sa labas… doon ko rin siya nahanap kagabi. At doon ka rin magpapahinga, para hindi na kayo muling magkahiwalay.”
Ang Lihim sa Ilalim ng Hardín
Sa isang iglap, nagbago ang paningin ko kay David. Ang lalaking pinakasalan ko, ang lalaking akala ko ay ang aking proteksyon, ay siya palang kumuha sa kaisa-isang taong nagmamahal sa akin. Hindi nawala si Papa dahil sa trabaho; kinuha siya ni David dahil nalaman ni Papa ang katotohanan—na si David ay hindi ang taong ipinapakilala niya.
“Hayop ka!” sigaw ko sabay bato ng vase na hawak ko.
Naiwasan niya ito nang bahagya, ngunit tumama ang gilid nito sa kanyang balikat. Nabura ang kalmado niyang mukha at napalitan ito ng matinding poot. Sinunggaban niya ako at itinulak sa kama. Ramdam ko ang bigat ng kanyang katawan at ang higpit ng kanyang mga kamay sa aking mga bisig.
“Sana naging masunurin ka na lang!” sigaw niya sa mukha ko. “Binigay ko ang lahat! Ang bahay na ito, ang buhay na ito! Pero bakit kailangan mo pang tumingin sa iba? Bakit kailangan mo pang umalis?”
“Dahil mamamatay-tao ka!” ganti ko habang pilit na nanunipa.
Ang Laban para sa Buhay
Sa gitna ng aming pagbubuno, naisip ko ang drawer na binanggit niya. Alam kong may itinatagong baril si Papa doon—isang maliit na .22 caliber na baril na laging nakatago sa ilalim ng double bottom ng drawer.
Gamit ang buong lakas ko, siniko ko siya sa sikmura. Napabitaw siya nang sandali, sapat na oras para gumulong ako pababa ng kama at hilahin ang drawer. Sa sobrang taranta, halos mawasak ko ang kahoy. Nandoon pa rin ito. Ang malamig na metal ng baril ay tila nagbigay ng bagong pag-asa sa akin.
“Huwag kang lalapit, David!” sigaw ko habang nakaturo ang baril sa kanya.
Tumigil si David. Imbes na matakot, muli siyang tumawa. Isang tawang nakakabaliw. “Sa tingin mo ba ay may bala ‘yan? Inalis ko na ang lahat ng banta sa bahay na ito bago pa man tayo mag-away, Elena.”
Hindi ako naniwala. Kinalabit ko ang gatilyo.
Click.
Walang putok. Tama siya. Inunahan niya ako sa bawat galaw.
Ang Huling Pag-asa
Tumakbo ako palabas ng kwarto patungo sa balkonahe. Ang tanging paraan na lang ay ang tumalon sa unang palapag, kahit alam kong maaari akong mabali. Ngunit pagdating ko sa rehas, nakita ko ang hukay sa baba—ang hukay na sadyang ginawa niya para sa akin.
“Wala ka nang matatakbuhan, mahal,” sabi ni David na nasa likuran ko na pala. “Sa Tagaytay na ito, sa gitna ng masukal na bahaging ito ng bundok, walang makakarinig sa iyo.”
Ngunit may isang bagay na nakalimutan si David. Sa bawat gabi na kami ay narito, palihim kong inaayos ang lumang generator sa likod ng bahay na may koneksyon sa alarm system na itinayo ni Papa bago siya nawala. Isang pindot lang sa remote na nasa bulsa ng aking jacket, at ang buong paligid ay mapupuno ng nakakabinging sirena na konektado sa pinakamalapit na outpost ng barangay.
Pinindot ko ito nang buong lakas.
Ang katahimikan ng gabi ay nabasag ng isang malakas at nakakatarantang tunog. Napapikit si David at napahawak sa kanyang tenga. Ang ingay ay tila yumanig sa buong bahay.
Ang Paghaharap sa Hukay
Sinamantala ko ang pagkakataon para itulak ang isang malaking paso ng bulaklak sa kanya at mabilis na bumaba sa hagdan. Pagdating ko sa pinto, sinubukan ko itong buksan, pero gaya ng sabi niya, nakakunci ito. Kinuha ko ang pala na iniwan niya sa sala at ginamit ito para basagin ang salamin ng bintana.
Tumalon ako palabas, hindi inirinda ang mga sugat mula sa bubog. Tumakbo ako patungo sa kalsada, pero sa dilim ng hardín, lalong naging mahirap ang bawat hakbang.
“Elena!” sigaw ni David mula sa likuran. Hawak na niya ang kutsilyo.
Sa hindi inaasahang pagkakataon, napatid ako sa isang nakaangat na ugat ng puno—sa tapat mismo ng hukay na hinukay niya. Doon, sa ilalim ng manipis na lupa, nakita ko ang isang bahagi ng baro na pamilyar sa akin. Ang baro ni Papa.
Ang galit na naramdaman ko ay lumampas sa aking takot. Nang sumugod si David para saksakin ako, hindi ako umiwas para tumakbo. Sa halip, ginamit ko ang pala para salagin ang kanyang kamay at buong lakas ko siyang tinulak patungo sa hukay.
Nawalan siya ng balanse. Nahulog si David sa sarili niyang ginawang libingan. Ang talim ng kanyang kutsilyo ay bumaon sa sarili niyang hita sa tindi ng pagbagsak.
Ang Pagdating ng Liwanag
Sa di kalayuan, narinig ko ang mga sirena ng pulis at ang mga ilaw ng sasakyan na paakyat sa aming driveway. Ang alarm system ni Papa ang nagligtas sa akin.
Nakatayo lang ako sa gilid ng hukay, hinihingal, habang pinapanood si David na nagpupumilit lumabas, pero dahil sa sugat at lalim ng hukay, hindi niya magawa. Tumingin ako sa bahagi kung nasaan si Papa.
“Tapos na, Pa,” bulong ko habang tumutulo ang aking mga luha.
Nang dumating ang mga pulis, mabilis nilang na-secure si David. Nalaman sa imbestigasyon na hindi lang si Papa ang biktima niya. Si David ay isang serial opportunist na pinapatay ang mga pamilya ng mga babaeng pakakasalan niya para makuha ang mga ari-arian nito.
Lumipas ang mga buwan, at ang bahay sa Tagaytay ay nanatiling saksi sa isang madilim na kabanata ng aking buhay. Ngunit sa bawat pagbisita ko sa puntod ni Papa, alam kong wala na ang takot. Ang Amerika na binalak kong puntahan ay hindi na naging pagtakas, kundi isang bagong simula.
Ang singsing ni Papa ay suot ko na ngayon—isang paalala na kahit sa pinakamadilim na gabi, ang katotohanan at pag-ibig ng isang magulang ay mananatiling liwanag na gagabay sa atin patungo sa kaligtasan. Wala na si David, at sa wakas, malaya na ako.