Hindi ako agad naniwala.
Sigurado akong may nangha-hack lang… o may nagbibiro.
Pero nang makita ko ang sender—pangalan niya mismo—nanlamig ang katawan ko.
“Hindi pwede…” bulong ko.
Tatlong taon na siyang patay.
Ako pa ang nagdala ng kabaong niya sa sementeryo.
Ako ang huling humawak sa kamay niya.

At ako rin ang nakarinig ng huling salita niya…
“Kuya, huwag mo akong iwan…”
Napapikit ako.
“Hindi totoo ‘to,” sabi ko sa sarili ko.
Pero nag-vibrate ulit ang phone ko.
Isa pang mensahe.
“Buksan mo ang pinto.”
Napatingin ako sa pinto ng kwarto ko.
Nakakandado.
Ako lang ang may susi.
Dahan-dahan akong lumapit.
“May tao ba?” tanong ko, mahina.
Walang sumagot.
Pero muling nag-message ang phone ko.
“Nandito lang ako sa loob.”
Biglang bumilis ang tibok ng puso ko.
Dahan-dahan kong ipinasok ang susi.
CLICK.
Unti-unti kong binuksan ang pinto.
Madilim.
Tahimik.
Walang tao.
“Walang laman…” bulong ko, halos maiyak sa kaba.
Pumasok ako.
At doon ko nakita.
Sa salamin.
May bakas ng kamay.
Maliit.
Parang sa bata.
At unti-unting may lumabas na sulat… parang may nagsusulat mula sa loob ng salamin.
“KUYA…”
Napaatras ako.
“Hindi ka patay…” nanginginig kong sabi.
Biglang nag-ring ang phone ko.
Unknown number.
Sinagot ko.
“Hello?”
Mahinang paghinga ang narinig ko.
At pagkatapos…
boses niya.
Parehong-pareho.
“Kuya… bakit mo ako iniwan sa loob?”
Nanlaki ang mata ko.
“Anong loob?” sigaw ko.
Tahimik sandali.
At saka niya sinabi ang hindi ko inaasahan—
“Sa kabaong… gising pa ako nung ilibing mo ako.”
Nahulog ang phone ko sa sahig.
At sa salamin—
gumalaw ang repleksyon ko.
Pero hindi ako iyon.
Ngumiti siya.
At kumatok… mula sa loob.
Hindi ako makahinga. Ang boses na iyon—ang boses ng bunso kong kapatid na si Lito—ay tila nanggagaling sa kailaliman ng lupa, puno ng poot at panunumbat. Tatlong taon ko nang pasan ang bigat ng pagkawala niya, pero ang bigat na nararamdaman ko ngayon ay iba. Ito ay bigat ng isang katotohanang mas malubha pa sa kamatayan.
Nakatitig ako sa salamin. Ang repleksyon ko ay hindi gumagalaw, pero ang pigurang nasa loob—si Lito—ay dahan-dahang lumalapit sa ibabaw ng glass. Ang kanyang mga kuko ay kumakaskas sa salamin, lumilikha ng tunog na tila hinihiwa ang aking utak.
“Gising ako, Kuya… narinig ko ang bawat pala ng lupa sa ibabaw ng kahoy,” bulong ng phone ko na nasa sahig, kahit hindi naka-loudspeaker.
“Patawad… Lito, patawad!” napaluhod ako, takip-takip ang aking mga tainga. “Sabi ng doktor, wala ka na! Wala ka nang pulso!”
Ang ngiti sa salamin ay lalong lumapad. Hindi iyon ngiti ng isang bata. Iyon ay ngiti ng isang bagay na matagal nang nabubulok sa dilim.
Ang Lihim sa Ilalim ng Lupa
Biglang gumuho ang paligid ko. Ang kwarto ko ay tila natunaw at napalitan ng pamilyar na amoy: amoy ng formalin, tuyong bulaklak, at basang lupa. Hindi na ako nasa bahay. Nakatayo ako sa gitna ng sementeryo, sa harap ng kanyang puntod.
Gabi na. Ang buwan ay maputla.
“Buksan mo,” utos ng boses sa hangin.
“Hindi ko kaya…”
“BUKSAN MO!”
Isang puwersa ang nagtulak sa akin na kumuha ng pala na tila ba nakahanda na doon. Parang may nagmamanipula sa aking mga kamay. Bawat baon ng pala sa lupa ay tila baon din ng kutsilyo sa aking dibdib. Pawis na pawis ako, umiiyak, pero hindi ako makahinto.
Hanggang sa tumama ang pala sa matigas na kahoy. Tug.
Ang tunog na iyon ay sinundan ng isang mahinang kalampag mula sa loob ng kabaong. Tok. Tok. Tok.
Nanginginig ang aking mga kamay habang binubuksan ang takip. Inasahan kong makakita ng kalansay o naaagnas na bangkay. Pero nang bumukas ang kabaong, malinis ito. Walang tao.
Sa loob, mayroon lamang isang salamin. Isang maliit na salamin na katulad ng nasa kwarto ko.
Ang Pagpapalit ng Puwesto
Nang tumingin ako sa salaming iyon sa loob ng hukay, nakita ko ang sarili ko. Pero hindi ako ang nakikita ko sa repleksyon. Ang nakikita ko ay ang sarili kong nakahiga sa loob ng kabaong, suot ang barong na puti, at nakapikit ang mga mata.
“Ano ‘to?” tanong ko sa kawalan.
“Ito ang kabayaran,” sabi ng isang boses sa likod ko.
Lumingon ako. Nakatayo si Lito. Pero hindi siya mukhang bangkay. Maayos ang hitsura niya, parang noong huling araw na masaya kami. Pero ang kanyang mga mata ay purong itim—walang puti, walang balintataw.
“Sabi nila, sa bawat buhay na kinuha nang maaga, may kailangang pumalit para matapos ang bilang,” sabi ni Lito. Ang boses niya ay wala nang emosyon. “Tatlong taon akong naghintay sa dilim, Kuya. Tatlong taon akong sumisigaw pero walang nakakarinig. Ngayon, ikaw naman ang makinig sa katahimikan.”
Bago pa ako makatakbo, naramdaman ko ang malalamig na kamay na humahakab sa aking mga binti. Mula sa loob ng kabaong, may mga itim na aninong lumabas at hinala ako pababa.
“Lito! Huwag!” sigaw ko.
“Huwag kang mag-alala, Kuya,” ngumiti siya, ang parehong ngiti na nakita ko sa salamin kanina. “Iingatan ko ang buhay mo. Ako na ang magiging ‘Kuya’. Ako na ang magpapatuloy ng lahat.”
Ang Gising na Bangungot
Nagising ako na may malakas na paghabol sa hininga.
Nasa kwarto ko na ulit ako. Maliwanag na. May sikat na ng araw na dumadaan sa bintana.
“Panaginip…” bulong ko habang pinapahid ang pawis sa aking noo. “Isang masamang panaginip lang ang lahat.”
Tumayo ako para maghilamos. Lumapit ako sa salamin sa banyo. Tiningnan ko ang mukha ko—maputla, may malalim na eyebags, pero buhay. Hinawakan ko ang salamin. Wala nang bakas ng kamay. Wala nang sulat.
“Kuya? Gising ka na pala. Nakahanda na ang almusal.”
Nanigas ang buong katawan ko. Ang boses na iyon ay galing sa kusina.
Dahan-dahan akong lumabas ng kwarto. Nakita ko ang likod ng isang lalaki na nagluluto. Katulad ng tindig ko. Katulad ng ayos ng buhok ko.
Lumingon siya. Ang mukha niya ay mukha ko. Eksaktong-eksakto.
“Sino ka?” tanong ko, pero walang tunog na lumalabas sa bibig ko.
Sinubukan kong sumigaw, pero napansin kong dahan-dahang naglalaho ang kulay ng aking mga kamay. Nagiging transparent ako. Nagiging anino.
Ang lalaking kamukha ko ay lumapit sa akin. Hinawakan niya ang pinto ng kwarto kung saan ako nakatayo.
“Salamat sa katawan, Kuya,” bulong niya habang nakatingin sa direksyon ko, kahit tila hindi na niya ako nakikita. “Ngayon, ikaw naman ang mananatili sa loob.”
Isinara niya ang pinto.
Sa huling pagkakataon, tumingin ako sa salamin sa loob ng kwarto. Doon, nakita ko ang sarili ko—nakakulong, nakadikit ang mga palad sa glass, sumisigaw nang walang boses.
At sa labas ng salamin, narinig ko ang phone ko na nag-vibrate. Isang message ang pumasok.
“Kuya, huwag mo akong iwan…”
Pero alam ko na ang totoo. Hindi na si Lito ang nag-message.
Ako na iyon. At sisimulan ko na ang pagbibilang ng tatlong taon para sa susunod na biktima.