Nanginginig ang buong katawan ko habang hawak ang cellphone. Imposible. Si Sofia ay idineklarang patay na matapos ang isang trahedya sa dagat noong 2023, pero bakit ngayon lang may nag-text?
“Gabriel, anong ibig sabihin nito?” tanong ni Papa na galit na galit. “Saan galing ang damit na ito?! Ito ang suot ni Sofia bago siya nawala!”
Tumingin ako kay Gabriel. Ang lalaking akala ko ay perpekto, ang lalaking nag-alaga sa akin noong lugmok ako sa lungkot. Maputla siya, pawis na pawis, at hindi makatingin ng diretso sa amin.
“Lies… lahat yan ay kasinungalingan, Maria,” nauutal na sabi ni Gabriel. “Gusto lang nilang sirain ang kasal natin. Mahal kita!”
“Pero Gabriel, bakit nasa iyo ang damit ng kapatid ko?” sigaw ko habang umaagos ang luha sa aking mga mata.

Biglang bumukas ang pintuan ng simbahan at pumasok ang isang matandang babae na dati naming katulong, si Aling Rosa. Hingal na hingal siya at may hawak na lumang diary.
“Maria, itigil ang kasal!” sigaw ni Aling Rosa. “Nakita ko siya… nakita ko si Gabriel sa lumang rest house nila sa Tagaytay noong gabing mawala si Sofia. May bitbit siyang mabigat na sako!”
Nagkagulo ang mga bisita. Ang mga bulungan ay naging hiyawan. Si Gabriel ay dahan-dahang napaatras, hanggang sa marating niya ang gilid ng altar.
“Hindi niyo naiintindihan,” sabi ni Gabriel na biglang nagbago ang tono ng boses. Hindi na ito ang boses ng lalaking mahal ko. Malamig na ito at nakakatakot. “Ginawa ko lang ang kailangan para mapunta ka sa akin, Maria. Masyadong maraming alam si Sofia.”
Nanlaki ang mga mata ko. “Anong ginawa mo sa kapatid ko, Gabriel?!”
Ngumiti siya nang bahagya, isang ngiting hindi ko kailanman nakita sa kanya. “Gusto mo ba talagang malaman? Tingnan mo ang singsing na ibinigay ko sa iyo.”
Dahan-dahan kong tiningnan ang dyamanteng singsing sa daliri ko. Sa ilalim ng malakas na ilaw ng simbahan, napansin ko ang isang maliit na ukit sa loob ng ginto. Isang pangalan na hindi akin.
Nanginig ako nang mabasa ko ang nakasulat. Hindi ito pangalan ni Sofia. Ito ay pangalan ng isang babaeng matagal na ring nawawala sa bayan namin.
Eksaktong sandaling iyon, bumukas muli ang cellphone ko. Isang litrato ang ipinadala ng hindi kilalang sender. Litrato ito ni Gabriel na may kasamang babaeng kamukhang-kamukha ko, pero duguan ito at nakagapos sa isang madilim na silid.
“Maria, tumakbo ka na,” bulong ni Papa sa tabi ko habang kinukuha ang baril sa kanyang beybi.
Pero bago pa kami makakilos, namatay ang lahat ng ilaw sa loob ng simbahan at narinig namin ang paglock ng lahat ng pinto. Sa gitna ng dilim, narinig ko ang bulong ni Gabriel sa mismong likuran ng tainga ko.
“Magsisimula na ang totoong reception, Maria…”
Sa gitna ng pusikit na dilim, ang bawat hininga ko ay parang huling hininga ng isang nalulunod. Ang amoy ng insenso na kanina ay nakaka-relax ay biglang naging amoy ng kamatayan. Nararamdaman ko ang init ng hininga ni Gabriel sa aking batok—isang sensasyong dati ay nagbibigay sa akin ng seguridad, ngunit ngayon ay nagpapataas ng lahat ng balahibo ko sa katawan.
“Gabriel, parang awa mo na…” bulong ko, ang boses ko ay basag at halos hindi marinig sa gitna ng katahimikan ng simbahan.
“Shh… Maria. Huwag mong sisirain ang moment na ito,” ang malambing ngunit nakakangilong sagot niya. Naramdaman ko ang malamig na talim ng isang kutsilyo na dumikit sa aking leeg. “Dapat ay masaya tayo. Gabi ito ng ating pag-iisang dibdib.”
Biglang umalingawngaw ang isang malakas na kalabog—ang tunog ng baril ni Papa na nahulog sa sahig. “Papa!” sigaw ko, pero isang kamay ang mabilis na tumakip sa bibig ko.
“Huwag kang mag-alala sa biyenan ko, Maria. Pinatulog lang siya ng mga tauhan ko,” ani Gabriel. “Masyado siyang maingay. Tulad ni Sofia. Tulad ni Elena. Tulad ng lahat ng mga babaeng dumaan sa buhay ko na hindi marunong makinig.”
Ang Lihim ng Singsing
Dahan-dahang bumukas ang isang spotlight sa itaas ng altar, tanging kami lang ni Gabriel ang nasisinagan. Sa ilalim ng liwanag, muling kumislap ang dyamanteng singsing. Ang pangalang nakaukit sa loob ay hindi Sofia, kundi “Isabel”.
Si Isabel ang anak ng alkalde na nawala limang taon na ang nakakaraan. Ang kasong iyon ang naging mitsa ng takot sa aming bayan, isang misteryong hindi kailanman nalutas. At ngayon, suot-suot ko ang alaala ng kanyang pagkamatay.
“Bakit?” tanong ko nang bitawan niya ang aking bibig, bagama’t ang kutsilyo ay nasa leeg ko pa rin. “Bakit mo ginagawa ito? Mahal mo ako, ‘di ba?”
Tumawa si Gabriel, isang tawang walang kaluluwa. “Mahal kita, Maria. Mahal ko ang mukha mo. Dahil ang mukha mo ang perpektong replika ng orihinal. Pero ang ugali niyo? Ang hilig niyong mag-usisa. Si Sofia… nakita niya ang koleksyon ko sa rest house. Hindi ko siya mapapatawad sa pagpasok sa silid na iyon.”
“Nasaan ang kapatid ko?” nanggagalaiti kong tanong. “Nasaan si Sofia?!”
“Nasa ilalim siya ng mga rosas sa rest house, Maria. Kasama ni Isabel. At kung hindi ka tatahimik, ikaw ang magiging pataba sa susunod kong itatanim.”
Ang Pagpasok ng Katotohanan
Biglang umalingawngaw ang tunog ng isang video projector. Sa malaking pader ng simbahan, lumitaw ang isang malabo ngunit malinaw na footage. Ito ang litratong natanggap ko sa cellphone, ngunit ngayon ay gumagalaw.
Ito ay si Sofia. Duguan, nakagapos, ngunit may hawak na maliit na recorder.
“Maria… kung naririnig mo ito, tumakbo ka,” ang boses ni Sofia sa video, punong-puno ng pait. “Hindi siya si Gabriel delos Reyes. Ang totoong Gabriel ay namatay na sa aksidente sa ibang bansa. Ang lalaking kasama mo ay si Simon, ang kanyang kambal na baliw na itinago ng pamilya nila sa loob ng maraming taon.”
Nanlalamig ang buong katawan ko. Simon?
“Sapat na ‘yan!” sigaw ni Gabriel—o Simon. Sasaksakin na niya sana ang projector nang biglang bumukas ang mga pinto ng simbahan.
Hindi ito pulis. Ito ay si Aling Rosa, kasama ang isang grupo ng mga lalaking taga-nayon na may hawak na mga sulo at itak. Ngunit sa likuran nila, isang pigura ang dahan-dahang lumakad papasok.
Isang babaeng sunog ang kalahati ng mukha, pilay ang kaliwang binti, ngunit ang mga mata ay pamilyar.
“Sofia?” bulong ko.
Ang Paghaharap sa Altar
“Hindi mo ako napatay, Simon,” sabi ni Sofia, ang boses ay paos ngunit puno ng awtoridad. “Ang sakong dinala mo sa dagat? Puno ‘yun ng mga bato at lumang damit. Tumalon ako bago mo pa maitali ang huling buhol.”
Nabitawan ni Simon ang kutsilyo sa sobrang gulat. “Imposible… Nakita kitang lumubog!”
“Nakita mo ang gusto mong makita,” sagot ni Sofia. “Limang buwan akong nagtago. Limang buwan kong binuo ang ebidensya laban sa iyo. Ang cellhpone mo, ang mga bank accounts ni Gabriel na ninakaw mo, at ang mga labi ni Isabel na itinago mo sa basement.”
“Walang lalabas ng buhay dito!” sigaw ni Simon. Kinuha niya ang isang remote control at pinindot ang isang button.
Isang malakas na pagsabog ang narinig sa likod ng simbahan. Nagsimulang kumalat ang apoy sa mga tuyong dekorasyon ng kasal. Nagpanic ang mga bisita na kanina ay nakatago sa dilim.
“Maria, halika na!” sigaw ni Papa na nagkamalay na pala at mabilis akong hinila palayo kay Simon.
Ngunit bago kami makalayo, sinunggaban ni Simon ang buhok ko. “Kung hindi ka mapupunta sa akin, walang magmamay-ari sa iyo!”
Ang Huling Sakripisyo
Sa gitna ng naglalagablab na simbahan, nagpuno ang usok. Nagpumiglas ako, sinisipa at kinakalmot si Simon. Sa kabilang dako, nakita ko si Sofia na pilit na lumalapit sa amin sa kabila ng kanyang kapansanan.
“Bitawan mo ang kapatid ko!” sigaw ni Sofia. Hawak niya ang lumang diary na ibinigay ni Aling Rosa. “Narito ang lahat, Simon! Ang pagpatay mo sa sarili mong kambal! Hindi mo na ito maitatago!”
Dahil sa galit, binitawan ako ni Simon at sumugod kay Sofia. Iyon ang pagkakataon ko. Nakita ko ang baril ni Papa sa sahig. Mabilis ko itong dinampot.
“Simon!” sigaw ko.
Lumingon siya. Ang mukha niya ay hindi na tao—ito ay mukha ng isang halimaw na natalo ng sarili niyang laro.
BANG.
Isang putok ang bumasag sa tunog ng naglalagablab na apoy. Tumama ang bala sa balikat ni Simon, dahilan upang mapatras siya patungo sa nagbabagang altar. Sa kanyang pagbagsak, nahulog sa kanya ang malaking krus na gawa sa kahoy, na agad na kinain ng apoy.
Pagbangon mula sa Abo
Hinihila ako ni Papa at Sofia palabas ng simbahan habang ang bubong ay nagsisimula nang gumuho. Sa labas, ang malamig na hangin ng gabi ay humahalik sa aking balat, isang matinding kaibahan sa impiyernong iniwan namin sa loob.
Pinapanood namin ang pagtupok ng apoy sa simbahang dapat ay naging saksi ng aking “habambuhay”. Ang mga sirena ng bumbero at pulisya ay naririnig na sa malayo.
Nayakap ko si Sofia. Umiyak kami—hindi dahil sa takot, kundi dahil sa wakas, tapos na ang pagtatago. Tapos na ang pagpapanggap.
“Patawarin mo ako, Maria,” bulong ni Sofia. “Dapat ay sinabi ko sa iyo nang mas maaga.”
“Ang mahalaga, buhay ka,” sagot ko habang hinuhubad ang dyamanteng singsing sa aking daliri at itinapon ito sa nagliliyab na gusali.
Lumipas ang mga buwan. Ang rest house sa Tagaytay ay naging isang crime scene kung saan natuklasan ang mga labi ni Isabel at tatlo pang babaeng nawawala. Si Simon ay hindi natagpuan sa loob ng simbahan—ang tanging naiwan ay ang kanyang mga bakas ng dugo patungo sa bangin sa likod ng parokya. Sinasabing tumalon siya, ngunit walang bangkay na narekober.
Minsan, sa gabi, kapag tumutunog ang aking cellphone mula sa isang hindi kilalang numero, nanginginig pa rin ang kamay ko. Ngunit tinitingnan ko ang aking kapatid na si Sofia, na ngayon ay dahan-dahang bumabangon at nagpapagaling, at alam kong hindi na ako mag-iisa.
Ang aming kasal ay naging isang libing, ngunit ang aking kalayaan ang naging tunay na pagdiriwang. Natutunan ko na ang tunay na pag-ibig ay hindi nakatago sa dyamante o sa tamis ng salita, kundi sa tapang na harapin ang katotohanan, gaano man ito kapait.
At sa bawat umaga na nagigising ako, wala na ang bulong ni Simon. Tanging ang himig ng bagong simula ang aking naririnig.