Ako si Teresa. At kung may isang araw na babalik ako sa nakaraan para baguhin ang lahat—iyon ang araw na nawalan ako ng anak.
Ang anak kong si Elena ay hindi lang basta anak. Siya ang puso ko. Mula nang ipanganak ko siya, ipinangako ko sa sarili ko na ibibigay ko ang lahat para sa kanya—kahit pa kapalit ay ang sarili kong kaligayahan.
Lumaki siyang mabait, matalino, at mapagmahal. Nang ipakilala niya sa amin ang lalaking pakakasalan niya—si Victor—pinilit kong magustuhan ito. Ngunit may kung anong malamig sa mga mata niya. Isang uri ng ngiti na hindi umaabot sa puso.

“Ma, huwag kang mag-alala,” sabi ni Elena, hawak ang kamay ko. “Mahal niya ako.”
Ngumiti ako. Pero sa loob ko, may takot na hindi ko maipaliwanag.
Nang mabuntis si Elena, akala ko doon magsisimula ang tunay niyang kaligayahan. Mas lalo siyang naging masigla, mas puno ng pag-asa. Pinaghandaan namin ang pagdating ng sanggol—mga damit, crib, maliliit na sapatos.
Pero si Victor… nagbago.
Hindi siya excited. Hindi siya nagtanong. Hindi siya nag-alaga. Madalas siyang wala sa bahay. At tuwing nandiyan siya, parang may iniisip na iba.
Isang gabi, narinig ko siyang kausap ang kaibigan niya sa telepono.
“Kung may mangyari man… akin lahat ‘yon,” sabi niya. “Nasa pangalan ko na ang karamihan ng assets.”
Nanlamig ang katawan ko.
Hindi ko agad sinabi kay Elena. Ayokong sirain ang mundo niya. Hanggang sa dumating ang araw na kinatatakutan ko.
Araw ng panganganak.
Dinala namin siya sa ospital. Masakit ang mga sigaw niya. Hawak ko ang kamay niya habang umiiyak siya.
“Ma… natatakot ako…” bulong niya.
“Nandito lang ako,” sabi ko, pilit na matatag. “Hindi kita iiwan.”
Pero iniwan niya ako.
Hindi nagtagal, lumabas ang doktor.
Hindi ko malilimutan ang mukha niya.
“Pasensya na po…” mahina niyang sabi. “Hindi namin siya nailigtas.”
Parang gumuho ang mundo ko.
Sumigaw ako. Umiyak. Parang may pumutol sa kaluluwa ko.
Pero si Victor—
hindi.
Tahimik lang siya. At pagkatapos ng ilang sandali… ngumiti pa.
“Lahat ng ari-arian… mapupunta sa akin,” narinig kong bulong niya.
Doon ako napatingin sa kanya nang diretso.
Hindi ko nakita ang isang lalaking nawalan ng asawa.
Nakita ko ang isang taong naghihintay lang ng pagkakataon.
Ngunit bago pa ako makapagsalita—
bumalik ang doktor.
“Ma’am… may kailangan po kaming sabihin.”
Napatingin kami.
“Hindi po iisa ang ipinanganak niya.”
Napatigil ang lahat.
“Ano?” nanginginig kong tanong.
“Tatluhan po,” sabi niya. “Tatlong sanggol.”
Nanghina ang tuhod ko.
“Nasaan sila?” bulong ko.
“Nasa NICU po. Mahina ang kalagayan, pero buhay.”
Napahagulhol ako.
Hindi pala ako lubusang nawalan.
May naiwan si Elena.
Tatlong piraso ng puso niya.
Napalingon ako kay Victor.
Sa unang pagkakataon, nawala ang ngiti niya.
Namutla siya.
“Tatlo?” ulit niya, halatang hindi natutuwa.
Doon ko naintindihan ang lahat.
Hindi niya minahal ang anak ko.
Hindi niya minahal ang mga bata.
Minahal niya lang kung ano ang makukuha niya.
Lumapit ako sa kanya, dahan-dahan.
“At ngayon,” sabi ko, malamig ang boses, “hindi ka na sigurado kung ano ang mapupunta sa’yo, ‘di ba?”
Hindi siya sumagot.
Hindi siya makatingin.
Sa sandaling iyon, alam ko—
hindi pa tapos ang laban.
Dahil bilang ina… at ngayon bilang lola—
ipoprotekta ko ang mga apo ko.
Kahit pa iyon ang maging huling laban ko.
At sa unang pagkakataon mula nang mawala si Elena…
hindi lang sakit ang naramdaman ko.
Kundi lakas.